Magazijncomplex Zwijnsbergen (Rhenen – Elst)

In de groenrijke omgeving van Elst (provincie Utrecht) bevond zich in 2017 het voormalige MOB-complex LCW Rhenen, locatie Elst. Het magazijncomplex staat op een terrein van circa 14,5 hectare en bestaat uit opslagruimten, een bewakingsruimte en een dienstwoning (huisnummer 10). Het terrein is deels verhard (wegen, standplaatsen) en voor een groot deel bebost.

Snelle gegevens

Adres: Zwijnsbergen 10 en 12, 3921 DX Elst
Coördinaten: 51°59’07.7″N 5°30’58.1″O (51.985478, 5.516135)
Soort complex: Magazijncomplex
Complexnummer: 39E02
Perceelgrootte14,483 ha

Locatie

Hieronder zie je de verschillende plattegronden van het complex, van 1959 (nog niks) tot 2018.

Satelliet-foto Zwijnsbergen
Satellietfoto Zwijnsbergen (uit 2008 vanwege de toen nog beperkte begroeiing)

Oorspronkelijk gebruik

Plattegrond

Overzichtskaart Zwijnsbergen (2011)
Overzichtskaart Zwijnsbergen (2011)
Commando Diensten Centra – Dienst Vastgoed Defensie Directie West

Tekeningen

Van het complex zijn veel tekeningen bewaard gebleven. Hieronder vind je de ontwikkeling van Loods 1 van het complex aan de hand van tekeningen uit 1989, 1990 en 2009.

Oude foto’s

Oude foto’s, in het verleden gemaakt de heer R. Schoeman (collectie Harold Bergers / Max van Oorspronk). De voertuigen YA-616 en YHZ-2300 zijn (volgens het militair teken) van de 134 Afdeling Veldartillerie (134 Afdva).

Mobilisabele onderdelen

Overzicht mobilisabele onderdelen van de Koninklijke Landmacht (bron: Harold Bergers) waarvan het materieel was opgelegd in MC Rhenen in 1985.

  • 103 Veldartilleriegroep (103 VaGp)
    Mobilisatiecentrum: Elst
    • Staf en Stafbatterij (SSbt): school Bantuinweg 43
  • 134 Afdeling Veldartillerie (134 Afdva)
    met M114A1 Houwitsers (in 1987 overgeschakeld op M114/39)
    Mobilisatiecentrum : Veenendaal
    • Staf Staf- en Verzorgingsbatterij (SSvbt): school Kerkewijk L49
    • Alfa batterij (Abt): school Kerkewijk 149
    • Bravo batterij (Bbt):school Patrimoniumlaan l-28
    • Charlie batterij (Cbt): school Dr. Slotemaker de Bruïneplein 2
    • Sportveld NSVS Sparrenlaan t.b.v. parkeerterrein
  • 244 Afdeling Veldartillerie (244 Afdva)
    met M114A1 Houwitsers (opgeheven in 1987)
    Mobilisatiecentrum: Rhenen
    • Staf Staf- en Verzorgingsbatterij (SSvbt): school Ericalaan 30-32
    • Alfa batterij (Abt): school Acacialaan L1
    • Bravo batterij (Bbt): school Nw. Veenendaalseweg 137
    • Charlie batterij (Cbt): school Ruiterpad 73, Achterberg
  • 111 Doorvoerhospitaalbataljon (111 Dvhospbat)
    Mobilisatiecentrum : Veenendaal
    • Staf, Staf- en verzorgingscompagnie (SSVcie): school Duivenwal 301
    • Hospitaaldetachement (Hospdet): school Duivenwal 301
  • 215 Doorvoerhospitaalbataljon (215 Dvhospbat)
    Mobilisatiecentrum: Rhenen
    • Staf, Staf- en verzorgingscompagnie (SSVcie) ): school Wilhelminastraat 27
    • Hospitaaldetachement (Hospdet): school Wilhelminastraat2T
  • 111 Gemengde Aanvullingsplaatscompagnie ( 111Gemavplcie)
    Mobilisatiecentrum: Veenendaal: school Boompjesgoed 14

Naam: Logistiek complex Elst

Het complex Zwijnsbergen was ook bekend onder de naam ‘Logistiek complex Elst’ of ‘Logistiek Centrum Woensdrecht Rhenen Complex Elst’ of ‘LCW Rhenen, locatie Elst’.

Daarnaast is er nog het Logistiek complex Rhenen (Depot Electronisch Luchtmacht Materieel) dat een kilometer verderop richting Rhenen ligt (Utrechtsestraatweg 230). Dit is dus een ander complex!

Recente situatie

Verkocht

Het Rijksvastgoedbedrijf heeft het voormalige militair MOB-complex in 2017 verkocht aan Zesruit B.V. voor € 1.254.580,-. De aankoop is met de bedoeling het om te vormen tot ‘groen bedrijvenpark Zwijnsbergen met aandacht en respect voor natuur, duurzaamheid en milieu’.
Waarbij het complex in de toekomst huisvesting biedt aan ambachtelijke bedrijven, voorziet in opslagruimte en dat het een plek is waar organisaties van maatschappelijk belang oefenen en bijeenkomen. Deze opzet is vergelijkbaar met het complex Veldhuizen (dat ook van deze eigenaar is).

Op dit moment (2020) is er ook het Plan Woondomein Zwijnsbergen. Met in totaal 44 appartementen, 42 rijwoningen, 12 tiny houses, 70 twee-onder-een-kap woningen en 30 vrijstaande woningen wordt het een serieuze woonwijk. Om dit te realiseren, zullen de originele gebouwen van het complex gesloopt worden.

Depot Museum vliegbasis Deelen

Op Zwijnsbergen is in een loods het depot van het Museum vliegbasis Deelen ingericht. Met heel veel spullen, een Wurzburg Riese radar (in onderdelen) en een tweetal brandweerwagens (situatie oktober 2019).

Messerschmitt Me 262

Graf Herbert Schauder
Graf Herbert Schauder
bron: oorlogsgraf.nl

Bij het museumdepot vinden we de resten van de Me 262 met Werkenummer 130026. Het zijn wrakstukken die afkomstig zijn van het eerste operationele straalvliegtuig in de wereld!

Deze Me 262 werd op 12 september 1944 door eigen (Duits) luchtafweergeschut neergehaald boven Elden. De piloot, onderofficier Herbert Schauder, kwam daarbij om het leven. Hij ligt begraven op de Duitse begraafplaats in Ysselsteyn.

In 2014 werden het toestel teruggevonden in een oude bomkrater op Fliegerhorst Deelen en opgegraven door het museum.

Behouden van Zwijnsbergen

Het MOB Complex Zwijnsbergen is een van de weinige goed behouden mobilisatiecomplexen in Nederland. En ofschoon het complex verkocht is en er plannen gemaakt worden voor de ontwikkeling van het terrein, is er ook een groep mensen die er voor pleiten om het complex als monument van de Koude Oorlog te behouden.

Op een door de Provincie Utrecht georganiseerde speciale open dag op 26 oktober 2019 kwamen ruim 1000 mensen af. Re-enactment-vereniging DKO 41 zorgde voor de nodige aankleding met unieke voertuigen en attributen vanuit de Koude Oorlog.

In beeld

Foto-impressie van het MOB-complex Zwijnsbergen, oktober 2019.

Loods L1

In gebouw L1 zijn een aantal loodsdelen (van een standaard loods) omgebouwd tot secretariaatsruimte.

Bronnen

Meer informatie