Oorlog in Europa

Staan we op rand van militair conflict tussen Rusland en het Westen? Valt Rusland binnen en wanneer?

Al maanden wordt er gesproken over een inval van Rusland in Oekraïne of de Baltische staten (Estland, Letland en Litouwen). Enige tijd ging het zelfs over de Russische annexatie van een Zweeds eiland. Er wordt druk diplomatiek overleg gevoerd. In de tussentijd vindt er een enorme troepenopbouw plaats. Wat gebeurt er? Zowel in grote lijnen als van dag tot dag proberen we inzicht te geven in een op handen zijnde oorlog. Waarbij we hopen dat het nooit zover zal komen.

In de reeks artikel geven we inzicht in:

De serie artikelen wordt dagelijks aangevuld!

Aanleiding van spanning

Aan de grenzen van Oost Europa, van Moermansk tot aan de Zwarte Zee brengt Rusland al enige maanden een enorme troepenmacht op de been. Het Westen, de Europese Unie en de NAVO beziet alle deze ontwikkelingen als een voorbereiding op oorlog. Volgens de Russische president Vladimir Poetin gaat het om een verdedigingsstrategie, omdat Rusland zich bedreigd voelt door de NAVO dat de voorbije jaren alsmaar verder is uitgebreid naar het oosten, inclusief landen die voorheen tot de Russische invloedssfeer behoorden. Denk dan aan Estland, Letland en Litouwen.

Russische tank
T-72 tank met Russische vlag
Bron: Минобороны России

Tegelijkertijd zijn er toenaderingen tussen de Europese Unie en Oekraïne. De VVD-Europarlementariër Hans van Baalen en de Belg Guy Verhofstadt stonden al in 2014 in Kiev om demonstranten op het Maidanplein een hart onder de riem te steken. Daarna zijn er, tot op de dag van vandaag, allerlei (politieke) ontwikkelingen geweest die Oekraïne een blik op het Westen gaven. Variërend van een mogelijk NAVO-lidmaatschap (wat in 2019 is opgenomen in de Oekraïense grondwet) tot aan toetreding tot de EU.

Oorlog in Oekraïne

Sinds 2014 is er officieel sprake van een Russisch-Oekraïense oorlog. In maart 2014 viel Rusland de Krim binnen en annexeerde men het grootste deel van het schiereiland. Rusland nam de Krim formeel op als twee Russische federale onderdelen: de Republiek van de Krim en de federale stad Sebastopol. In het zuidoosten is er nog de or de Oorlog in de Donbas waarbij Russische inwoners gesteund door Rusland een soort van onafhankelijkheidsoorlog voeren.

GAZ-2330 Tigr Light Armoured Vehicle
Bron: Минобороны России

Rusland ziet met de Europese toenaderingen dat zijn oostgrens rechtstreeks tegen EU- of NAVO-grondgebied komt te liggen. De bufferzone van landen van het voormalige Warschau Pact is er niet meer. Polen en de Baltische Staten zijn daarwerkelijk NAVO-lid geworden. In 2008 gaf de NAVO zelfs aan dat Oekraïne (en de andere ex-Sovjetstaat Georgië) ooit zullen kunnen toetreden tot de NAVO. Voor Rusland is dat onbespreekbaar. Het Russische bedreigde gevoel is daarbij het resultaat.

Rusland stelt nu (sinds eind 2021) eisen, zoals een belofte op papier dat Oekraïne nooit zal toetreden tot de NAVO. Juist nu omdat Europa verdeeld is en de Amerikaanse president Joe Biden intern te maken krijgt met een forse oppositie. Het is daarmee hét moment om de zaken die 30 jaar na de Koude Oorlog fout gelopen zijn, recht te trekken. Daarnaast wenst hij erkenning als grootmacht in Europa en in de wereld. Er wordt ook genoemd dat Rusland vooral het machtsvacuüm invulde dat door President Trump was achtergelaten: de oorlog in Syrië, de situatie in Libië en het buitenspel van het Westen in Nagorno-Karabakh, Belarus en Kazachstan.

Zoeken naar een oplossing

Het Westen stuurt juist op autonomie en zelfbeschikkingsrecht van de betrokken Oost-Europese landen. Terwijl het westen ook sterk intern verdeeld is. Berlijn zoekt de dialoog en een oplossing voor de gasleiding North Stream 2. Frankrijk wil samenwerking met Rusland buiten de Verenigde Staten om. Amerika onder president Biden kiest voor een hardere lijn. En tot slot zucht Europa onder de gevolgen van de COVID-19-besmettingen, staat het economisch onder druk, is er een gas- en energietekort en worstelt het met de relatie met (onder andere) China (in combinatie met Taiwan).

Media januari 2022 is er een impasse. Rusland gaat verder op de ingeslagen weg. De voorzitter van de Doema, Vyacheslav Volodin, riep op tot een discussie om de onafhankelijkheid van de Donbas-regio en de scheiding van Oekraïne te erkennen. En het Westen waarschuwt dat Rusland zware sancties staat te wachten mocht het overgaan tot een militaire aanval. 

Il-76 Candid en gepantserde wielvoertuigen
Il-76 Candid en gepantserde wielvoertuigen
Bron: Минобороны России

Hoe verder?

Geen enkel NAVO-land zal in een direct militair conflict willen raken met Rusland. Dus op een gegeven moment zullen de landen weer om tafel zitten. Waarbij dus het zwaard van Damocles, 140.000 man Russische troepen, boven Kiev hangt. Het Russische vertrekpunt is helder: de voorzitter van de Doema, Vyacheslav Volodin , riep op 21 januari 2022 op tot een discussie in het parlement om de onafhankelijkheid van de Donbas-regio en de scheiding van Oekraïne te erkennen. De stap naar autonomie en zelfbestuur in de Donbas-regio is daarmee gezet.

Een inval in Oekraïne behoort echter nog steeds tot tot de mogelijkheden. Ofschoon op een langdurige en kostbare oorlog zoals in Syrië of Afghanistan zowel het Westen als Rusland niet zit te wachten. Een oorlog rond de Oostzee is (hoe onwaarschijnlijk het ook klinkt) niet uitgesloten. En andere optie die al door President Poetin genoemd is, is het plaatsen van kernwapens bij de Amerikaanse grens, in Cuba en Venezuela.

Niet

In dit artikel besteden we geen aandacht aan de strijd in Syrië en Koerdistan of de ‘strijd’ rond Taiwan. Of aan andere onrustige plekjes op aarde.

De tijdlijn

Ieder dag gebeurt er iets. En het is te belangrijk om alle stappen in het conflict per stuk te kunnen volgen. In de onderstaande chronologie worden per dag de belangrijkste gebeurtenissen genoemd. Waarbij, in stijl met DefensieFotografie, de nadruk op de militaire ontwikkelingen liggen.
Bij iedere gebeurtenis worden bronnen genoemd via links in de tekst. Je kunt daarmee de bron bekijken maar ook dieper inlezen in de materie. Alle informatie komt uit openbare bronnen en wordt vergaard via OSINT, Open Source Intelligence. DefensieFotografie heeft hier ook een Twitter-lijst voor: https://twitter.com/i/lists/1375714374996873216.

Bronnen

In ieder bericht zijn links opgenomen naar de verschillende bronnen (als ministeries of nieuwsdiensten).

De foto’s en filmbeelden in de artikelen zijn afkomstig uit verschillende bronnen en waar bekend geven we onder ‘bron’ de herkomst weer:

  1. De eigen beeldbank (herkenbaar aan het DFN-logo in de foto);
  2. Overheden of persbureaus die het materiaal in het publieke domein ter beschikking stellen;
  3. Individuen of organisaties met wie we een hergebruik hebben afgesproken;
  4. Materiaal dat vanuit een Creative Commons licentie is aangeboden (zoals Wikipedia);
  5. Beelden die breed gedeeld worden zonder opgave van copyright of maker (bijvoorbeeld via Telegram of VK).

We gebruiken geen beeldmateriaal waar duidelijk een copyright of gebruiksvergoeding, individueel of van een foto- of persbureau, voor geldt. Neem bij onduidelijkheid contact op.

ELINT, SIGINT en OSINT

Moderne oorlogvoering gaat (ook) met computers, radio-signalen en het uitpluizen van online-informatie. Deze pagina komt mede tot stand door de inspanningen van:

  • HB Intel Services
  • Cor R.
  • Amelia Airheart, intelligence, surveillance, and reconnaissance (ISR) analyst
    Haar kaarten geven dagelijks inzicht in de locaties waar de de (Westerse) landen met vliegtuigen als de EC-135 informatie verzamelen. Door te kijken naar de plaatsen waar gevlogen wordt, kan je herleiden waar iets ’te zien’ is.
  • MotolkoHelp, news, insides, opinions, investigations from Belarus and about Belarus.
  • Igor Girkin
  • DRM Journal
  • De wereldwijde OSINT-gemeenschap.

Meer informatie

Voor meer informatie kan je onder andere terecht op de onderstaande websites. Verder zijn er veel kanalen op de in het Westen minder bekende kanalen op Telegram en VK.

Nationale informatie en organisaties

Order of battle – informatie

Persbureaus en gespecialiseerde nieuwsdiensten

Twitter-kanalen

Overige nuttige informatie

Bezoek ook de overzichtspagina Oorlog in Europa!