Geneeskundig Depot Nieuw Loosdrecht (Hilversum)

Naast vliegveld Hilversum ligt het vroegere Geneeskundig Depot Nieuw Loosdrecht (Hilversum). Het complex was tot 1983 in gebruik als opslag voor geneeskundig materieel. Het complex bestaat nog heel even en werd begin 2025 grotendeels gesloopt. Het complex wordt ook regelmatig MOB-complex genoemd.

Snelle gegevens

Adres: Rading 113a, 1213 RM Hilversum
Coördinaten: 52°11’52.7″N 5°08’48.6″E (52.197968, 5.146845)
Soort complex: Geneeskundig depot
Perceelgrootte: Ongeveer 15 hectare

Locatie

Hieronder zie je de verschillende plattegronden van het complex¹.

Oorspronkelijk gebruik

Verwarring in de naamgeving

Het complex in Loosdrecht heet hier Geneeskundig Depot Nieuw Loosdrecht (Hilversum). Dit is in lijn met het voornaamste gebruik. In sommige documenten van Defensie vinden we de aanduiding ‘magazijncomplex’. Met regelmaat (zeker in de pers of in het taalgebruik) wordt het complex ook als MOB- of mobilisatie-complex aangeduid. Soms zelfs als MOB-complex Hilversum.

Orbat85 noemt het complex als opslag- en opkomstlocatie voor een eenheid van 100 personen. In de Defensie-telefoongids uit 1988 wordt het MOB-complex Nieuw Loosdrecht genoemd tezamen met de Korporaal van Oudheusdenkazerne en met als adres Noodweg 37, Hilversum (het adres van de kazerne). Als berichtenadres heeft het ‘MOBCPLX LOOS’.

Er is op de onderstaande telefoonlijst zelfs sprake van de naam ‘MMC Nieuw-Loosdrecht’. Een Munitiemagazijncomplex?

1958 – 1983

De grond is in 1958 door Defensie in erfpacht genomen van de gemeente Hilversum.

Het complex was een dependance van het Centraal Depot Geneeskundige Dienst Heerenveen. Het was één van de depots (dependances) in het land.

Betrokken eenheden (1985)

Nationaal Territoriaal Commando (NTC)²
- Provinciaal Militair Commando/Garnizoenscommando Noord-Holland (PMC/GC NH)
  - Kazernecommando Magazijncomplex Nieuw-Loosdrecht

Geneeskundig Commando Koninklijke Landmacht (GCKL)
- 781 Geneeskundige Groep (781 Gnkgp)
  - 742 Geneeskundige Dienst Herstel- en Depotcompagnie
    Opkomstlocatie: Nieuw-Loosdrecht, Vleuten; opslaglocatie: Nieuw-Loosdrecht

Door het vallen van de muur in 1990 bleek dat er rond 1995 geen behoefte meer bestond aan deze locatie. Deze werd opgeheven en vloeide terug naar de Rijksgebouwendienst / Dienst der Domeinen, die het verhuurd heeft tot de pacht afliep in 2015.

Recente situatie Nieuw Loosdrecht

In beeld 2020

Het complex is niet meer in gebruik bij Defensie. Er werd in 2016 overwogen het complex te gebruiken als opvang voor vluchtelingen. Het oude wachthuis bij de hoofdingang lijkt nu een woning. Loodsen zijn verhuurd. Door de hekken is het complex niet toegankelijk.

De onderstaande foto’s zijn uit november 2020.

2022

Op de lange termijnplanning van Hilversum staat dat ze een deel van het terrein wil teruggeven aan de natuur. Er mag in ieder geval niet ontwikkeld worden op het terrein, zolang het vliegveld Hilversum in gebruik is. Het complex ligt namelijk pal onder de aanvliegroute van het vliegveld (daartoe is enige tijd geleden geleden een groot aantal hoge bomen op het terrein gekapt).

De meeste loodsen op het terrein worden gebruikt. Door de gemeente zelf (voor opslag), door vrijwilligers van de brandweer (onderhoud en restauratie historische brandweerwagens) en door een groep kunstenaars. Deze laatste heeft zich verenigd in stichting NEST³. De kunstenaars, waarvan een groot deel eerst werkte op de oude Gemeentewerf, zijn vooral bezig met hergebruik van materialen in hun werk.

De Amsterdamse ontwikkelaar Óbidos heeft medio 2022 een ingrijpend toekomstplan voor Landgoed Zonnestraal laten opstellen⁴. Daarin wordt ook gekeken naar de nabije omgeving, naar de kansen net buiten het terrein. ’We dromen van een out-of-the-box mix van paardensport, kunst en verblijfsaccommodatie in de stoere militaire loodsen.’

Augustus 2023

In augustus hebben we een uitgebreid bezoek gebracht aan het complex. Wat opvalt is dat op veel gebouwen de standaard gebouwnummering ontbreekt. De standaard militaire aanduidingen vinden we alleen op VB en L5. De aangebrachte nummering ‘Hal ###‘ vinden we als geel bord terug en is afkomstig uit de tijd dat het complex een dependance was van Heerenveen.

Plattegrond en gebouwnummers Nieuw Loosdrecht

Poorten en wegen

Van de hoofdpoort naar de achteruitgang. Er is geen testbaan voor voertuigen.

Kantoorgebouw

Direct na de hoofdpoort vinden we het kantoorgebouw / administratiegebouw / wachtgebouw.

VO-gebouw / Hal 999

Het VO-gebouw (combinatiegebouw voor verbindingen en onderhoud) is in de nummering verdeeld in tweeën. Het verbindingen-gebouw heeft de aanduiding VB. Het onderhoudsdeel heeft als gebouwaanduiding A én de aanduiding Hal 999.

De belijning op de vloer in het V-gebouwdeel schijnen nog origineel te zijn.

BOS Magazijn / Hal 801

Dit gebouw was het BOS-magazijn waar de benzine, olie en smeermiddelen opgeslagen werden. Het gebouw heeft als vloer een betonnen (vloeistoffen)bak.

Munitiemagazijn / wapenkamer (gebouw Pa)

Een ongenummerd gebouw aan de rand van het complex. Waarschuwingsborden aan de buitenkant. Aan de binnenzijde van een van de deuren staat de tekst ‘max-toelaatbare explosieve stoffen 12.000.kg‘.

Privaat- en gasgebouw

In gebouw Pr.G / PG vinden we twee ruimtes voor gasflessen en gasopslag en een toilet-deel.

Aan de achterzijde heeft het gebouw een luik. Mogelijk werd het privaat met kolen verwarmd. Vandaar ook de schoorsteen. Tegenwoordig is er elektrische verwarming geinstalleerd.

Transformatorgebouw

Brandweergebouw

De term ‘Brandweergebouw’ (Br) is mogelijk iets te zwaar aangezet. Er stond waarschijnlijk een brandweeraanhanger. Achter dit gebouw en tussen de struiken ligt nog een wasplaats / spuitplaats (geen foto van).

Loods L1

Loods L1 is tegenwoordig in gebruik door een enige kunstenaars waaronder Oudhout. Zij zijn vooral bezig met hergebruik van materialen in hun werk. Een van hun bezigheden is ook het behouden van het erfgoed van het gehele complex!!

Loods L2 / Hal 201

Loods L3 / Hal 301

Loods L4 / Hal 401

Loods L5

Loods L6 / Hal 601

Loods L6 is de loods van Opwaarts. Opwaarts is een soort weeshuis voor mooie spullen: we redden dingen die anders weggegooid worden. Meubels, gebruiksvoorwerpen, bouwmaterialen, dat soort zaken. Omdat ze tijdelijk geen eigenaar hebben, vangen wij ze op en geven we ze weer een nieuwe bestemming. Door ze op te knappen of een nieuwe vorm te geven, worden ze weer aantrekkelijker voor meer mensen.

Deze loods is na een brand ingekort. Het oorspronkelijke kantoordeel van de loods lijkt daarmee vervallen.

Rest-objecten

Het betonnen object op de eerste foto, is het kunstwerk ‘De Waterval’ van Cor Dam⁵. Dit werk hing eerst bij het oude politiebureau en is later (en tot mei 2024⁶) opgeslagen geweest op het complex Loosdrecht.
Het grindbetonnen berging is in de jaren ’80 gekomen voor de opslag van de gevaarlijke stoffen. Er schijnt nog een soortgelijke (en kleiner) berging bij in de buurt te staan.

Woningen

Buiten het huidige complex (adressen Rading 113 en 115, bouwjaar 1956) staan twee gelijke gebouwen. Dit zijn dienstwoningen geweest van het complex en zien eruit als bungalow.

Op dit complex is in 1989 een bouwvergunning verleend voor sloop van de noordelijke dienstwoning Rading 113 en vervanging door een nieuwe dienstwoning (en bijplaatsen van een 2e hondenkennel op dit perceel). Er zou dan een ‘standaard’ dienstwoning voor in de plaats moeten komen. Alleen is die sloop en nieuwbouw niet doorgegaan en zijn er nu nog steeds de oude bungalowachtige dienstwoningen uit 1956/1958 (ontwerp/realisatie) aanwezig.

Mogelijk staat er achter de woning 115 nog een kennel.

November 2023

Het complex op de grens van Hilversum en Loosdrecht gaat op de schop. Zo komt daar een circulair gemeentedepot en een ‘creatieve broedplaats‘. Het grootste deel wordt ingericht als natuurgebied. De Raadsinformatiebrief van de gemeente Hilversum schrijft er meer over⁷.

Mag niet verloren gaan!

De Stichting Menno van Coehoorn pleit in juni 2024 voor behoud van dit complex in Hilversum. ‘Dit verdedigingserfgoed mag niet verloren gaan.’⁸

Januari 2025: sloop komt er aan

Grote delen van het voormalige MOB-complex in Hilversum zijn ernstig verontreinigd met onder meer PAK’s (polycyclische aromatische koolwaterstoffen), minerale oliën en zware metalen. De ingrijpende sloop- en saneringsklus op het terrein moet volgende maand van start gaan⁹. Het midden en het zuidelijk deel van het terrein wordt natuurgebied en overgedragen aan het Goois Natuurreservaat. Bij de bestaande ‘creatieve broedplaats’ komt, aan de noordoostkant, een circulair (grond)depot voor de gemeente.

Maart 2025: sloop in volle gang

De sloop is in volle gang. Met grootse machines worden de loodsen een voor een veranderd in een stapel puin. De stenen van de weg zijn vervangen door puin. Een deel van de gebouwen wordt nat gehouden vanwege het aanwezige asbest.

We moeten afwachten hoe voorspoedig de nieuwbouw op het oude complex van start zal gaan. In januaru 2026 laat de gemeente weten dat er een dassenburcht (en chemisch afval) is gevonden. Als gevolg hiervan loopt de bouw zeker een jaar vertraging op¹⁰.

Meer informatie

Laatste aanpassing: 16 januari 2026

HELP MEE! Met het onderzoek naar de de complexen uit de Koude Oorlog zoek ik soms een speld in een hooiberg. Die informatie is summier en kan zelfs (ondanks alle zorgvuldigheid) onjuist zijn. Dus: heb je informatie over een complex? Omdat je er bijvoorbeeld vroeger gewerkt hebt? Omdat je er in je diensttijd geplaatst was? Of omdat je het graag wilt delen? Stuur je informatie dan alsjeblieft naar [email protected]. Dank je wel.