Voertuigen van de krijgsmacht in beeld
De Landmacht, Luchtmacht en de Marine hebben een groot aantal voertuigen. Puur voor het gevecht zoals de tanks. Of voor het vervoer zoals de vrachtwagens. Hier vind je alle voertuigen van de krijgsmacht ingedeeld per soort.
De Koninklijke Landmacht, Luchtmacht en Marine vertrouwen op een breed scala aan militaire voertuigen voor transport, verkenning en gevechtssteun. Van de zware vuurkracht van de Leopard 2A6 gevechtstank tot het stille rijden van het Fennek verkenningsvoertuig en het laadvermogen van de Scania Gryphus. Elk voertuig heeft een specifieke rol binnen de Nederlandse defensie.
Op deze pagina geeft DefensieFotografie een uniek en gedetailleerd overzicht van het rijdend materieel. Onze foto’s tonen de voertuigen niet alleen in statische opstellingen, maar juist daar waar ze thuishoren: in actie tijdens oefeningen en operaties.
Ontdek de voertuigen-beeldbank
Navigeer hieronder door de verschillende categorieën voertuigen die wij de afgelopen jaren hebben vastgelegd:
- Tanks en voertuigen op een tank-onderstel met de Leopard 1 en Leopard 2 varianten
- Gepantserde voertuigen, de CV90, de Boxer en kleinere gepantserde voertuigen
- Artillerie, met de PULS-raketten, de PzH2000, hun radar en een oudje
- Luchtverdediging, de nieuwe rupsvoertuigen die besteld zijn, met kanon en raketten
- Vrachtwagens van de huidige Gryphus en de WLS tot de oude DAF
- Terreinvoertuigen met uiteraard de Mercedes en de Manticore
- Geniematerieel voor liefhebbers van hijsen, graven en bruggen
- Motorfietsen, quads en soortgelijke voertuigen
- Brandweerauto’s van luchtmacht en landmacht
- Overige voertuigen zoals al die PNOD personenauto’s
- Grondgebonden materieel, geen voertuigen maar ook nog geen eigen categorie.
Tanks en voertuigen op een tank-onderstel
De tank wordt wel het meest krachtige wapen genoemd van de krijgsmacht. Hij heeft een groot kanon en is zwaar bepantserd. Op het onderstel van de tank worden vaak andere voertuigen ontwikkeld zoals een bergingstank of een genietanks dus met behoud van de kracht en de bepantsering.
Leopard 2 varianten
De Leopard 2A6 is een zware gevechtstank, bedoeld om bij een aanval, vertraging of verdediging overwicht te creëren op het slagveld. Deze tank is het krachtigste wapensysteem van de Koninklijke Landmacht.
De Landmacht gebruikt het Leopard 2-geniedoorbraaksysteem, oftwel de Kodiak. Dit ondersteuningsvoertuig kan zeer zware werkzaamheden onder gevechtsomstandigheden uitvoeren. Het voertuig is vernoemd naar ’s werelds grootste berensoort.
De Leopard 2-bergingstank (600 kN) bergt (pantser)voertuigen en defecte bergingstanks tot 60 ton. Dit betekent dat het ondersteuningsvoertuig, Buffel genoemd, alle voertuigen van Defensie kan bergen.
Vanaf eind 2022 is de Leguaan in Nederland operationeel. Het nieuwe voertuig is een brugleggende tank op basis van een Leopard 2 onderstel.
Leopard 1 varianten
De Leopard 1 is een Duitse gevechtstank waarvan het eerste exemplaar in 1965 werd gebouwd.
De Leopard 1-Beach Armoured Recovery Vehicle (BARV) bergt tijdens amfibische operaties voertuigen die in het water of op het strand vast komen zitten. De BARV kan ook landingsvaartuigen losduwen die zich vast hebben gevaren op het strand.
Een Leopard1 bergingstank kan defect materieel tot een gewicht van 50 ton bergen. Het bergingsvoertuig werd in 1970 aangekocht voor het bergen van de Leopard 1-gevechtstank. Nu gebruiken de pantserinfanteriebataljons de berger voor kapotte CV90- infanteriegevechtsvoertuigen.
De Leopard 1 brugleggende tank kan in zeer korte tijd en onder moeilijke terreinomstandigheden een brug van 22 meter neerleggen. Hiermee kunnen (gevechts)eenheden kleine rivieren en andere hindernissen passeren.
De Leopard 1 genietank is een middelzwaar rupsvoertuig, bedoeld voor genietaken. Het voertuig komt in kleine aantallen voor bij artillerie-, cavalerie- en genie-eenheden.
De Leopard 1 PRTL (Cheetah, Pantser Rups Tegen Luchtdoelen) is een Nederlandse gemechaniseerd en gepantserd luchtdoelgeschut. Hij is afgeleid van de Duitse Gepard.
Gepantserde voertuigen
Naast de tanks heeft Nederland ook een grote groep aan gepantserde voertuigen (pantservoertuigen). Verschillende types zijn er voor hun specifieke taken nu in gebruik.
Combat Vehicle 90 (CV90) is het infanteriegevechtsvoertuig van de landmacht. De CV90 kan infanteristen van en naar het front brengen en zelf actief deelnemen aan het gevecht. Het voertuig beschikt hiervoor over een 35 mm-snelvuurkanon en zware bepantsering. Het kan 7 volledig bepakte militairen meenemen.
De Koninklijke Landmacht beschikt op termijn over 200 Boxer pantserwielvoertuigen in 5 verschillende uitvoeringen. Opvallend aan dit robuuste en terreinvaardige voertuig is het modulaire systeem. Het voertuig bestaat uit 2 delen: een basisdeel, het bestuurdersdeel en het onderstel, het rijdende deel en daarop wordt een specifieke opbouw geplaatst. Deze zogenoemde missie-module bepaalt de uitvoering.
De Bushmaster is een gepantserd wielvoertuig voor patrouilletaken en het vervoeren van infanteristen.
De Fennek is een Duitse pantserwagen, die onder licentie ook in Nederland werd gebouwd voor de Koninklijke Landmacht, waar hij in gebruik is sinds 2006. Er zijn in totaal 410 exemplaren in verschillende uitvoeringen geleverd, de laatste in 2008. Het Duitse leger beschikt over 206 Fennek-voertuigen.
De Bandvagn 206 (BV-206) D6 is een ongepantserd rupsvoertuig dat wordt gebruikt voor algemene ondersteuningstaken, zoals transport en personenvervoer. Vanwege het soort voertuig, de Viking en zijn uiterlijk zetten we hem wel in deze categorie.
De Viking Bandvagn S10 (BvS10) is een amfibisch en gepantserd rupsvoertuig. Dankzij zijn rubberen rupsbanden kan het uitstekend uit de voeten op alle soorten ondergrond
Het YPR-panterrupsvoertuig was 30 jaar lang het gezichtsbepalende infanteriegevechtsvoertuig van de landmacht. De YPR-765-serie, in verschillende uitvoeringen, is in juni 2012 stilgezet vanwege opvolging door de CV90- en Boxer-pantservoertuigen. Defensie gebruikt alleen nog de YPR-806 A1 PRB (pantserrupsberging) en de YPR-KMar (Koninklijke Marechaussee).
Defensie heeft 2 speciale uitvoeringen van het gepantserde wielvoertuig Fuchs. Het Fuchs-EOV-voertuig (elektronische oorlogvoering) verzamelt inlichtingen en stoort en manipuleert vijandelijke radiocommunicatie. Het Fuchs-NBC-verkenningsvoertuig is uitgerust voor verkenningen naar en detecties van nucleaire, biologische en chemische middelen.
De YP-408 was een Nederlands gepantserd infanterietransportvoertuig. Het werd in de voorste linies gebruikt om infanteristen snel en beschermd te verplaatsen.
Artillerie
Geschut, raketartillerie en een radarsysteem. Na jaren van bezuinigingen is de artillerie weer goed op weg.
Naast de PzH2000 pantserhouwitser heeft de artillerie tegenwoordig ook weer raketartillerie, de PULS. PULS of voluit het 'Precise & Universal Launching System' is een mobiel meervoudig raketartilleriesysteem van de fabrikant Elbit Systems. Het systeem wordt in de komende jaren ingevoerd.
De Pantserhouwitser 2000NL (PzH2000NL) is het belangrijkste (krombaan)geschut van de artillerie van de landmacht. De pantserhouwitser kan vanaf grote afstand vijandelijke doelen beschieten met 155mm-granaten.
Een bijzondere uitvoering van de Scania Gryphus is de variant met de Thales GM 200 MMR/C radar. In het kort noemen we de radar (en voertuig) de MMR. Het voertuig is de Gryphus 100kN (de 8x8 versie). Deze is voorzien van een gepantserde cabine die het personeel niet alleen beschermd tegen inkomend vuur maar ook tegen de straling van de radar. De radar is van Thales uit Hengelo en geldt als de meest geavanceerde radar ter wereld.
Het Multiple Launch Rocket System (MLRS) is een lanceersysteem voor projectielen op een rupsonderstel, met meerdere naast elkaar opgestelde vuurmonden, waardoor het mogelijk is om in hoog tempo een groot aantal projectielen af te vuren.
Luchtverdediging
Nederland heeft verschillende luchtverdedigingssystemen in gebruik. In een themareportage worden ze (van klein naar groot) voorgesteld. Er is nu ook een compleet nieuwe generatie systemen besteld rond het ACSV-onderstel (oplevering rond 2028).
De nieuwe luchtverdedigingssystemen van het DGLC (NOMADS en Skyranger) staan op hetzelfde ACSV G5 rupsonderstel. Dit onderstel is ontwikkeld door het Duitse bedrijf Flensburger Fahrzeugbau GmbH (FFG).
De NOMADS (het National Manoeuvre Air Defence System) is een nieuw raket-luchtverdedigingssysteem. Het systeem is ontworpen om eenheden te beschermen tegen dreigingen vanuit de lucht op middelbare afstand.
De Nederlandse versie komt, net als de Skyranger 30, op het ACSV G5 rupsonderstel.
De Nederlandse versie komt, net als de Skyranger 30, op het ACSV G5 rupsonderstel.
Nederland investeert fors in de verdediging met onder andere het Skyranger snelvuurkanon voor doelen (drones) op de korte afstand.
De Skyranger 30 is ontwikkeld door Rheinmetall Air Defence AG en voor het eerst onthuld in maart 2021. Het systeem is bedoeld om grondeenheden te verdedigen tegen vliegtuigen, helikopters, onbemande vliegtuigen en kleine drones, alle op korte afstand. De Nederlandse versie komt op het ACSV G5 rupsonderstel.
De Skyranger 30 is ontwikkeld door Rheinmetall Air Defence AG en voor het eerst onthuld in maart 2021. Het systeem is bedoeld om grondeenheden te verdedigen tegen vliegtuigen, helikopters, onbemande vliegtuigen en kleine drones, alle op korte afstand. De Nederlandse versie komt op het ACSV G5 rupsonderstel.
Vrachtwagens
De tijd van uitsluitend DAF-voertuigen ligt achter ons. De krijgsmacht beschikt nu over een groot aantal Scania-vrachtwagens.
Het Scania-wissellaadsysteem is een vrachtauto bestemd voor het vervoer van standaard of flat rack containers. Het wissellaadsysteem is de totale constructie van vrachtauto en haakarm. Met de haakarm kan een chauffeur zelfstandig ladingen op de vrachtwagen trekken of juist lossen.
De opvolger van de 4-tonner is de Scania Gryphus. Er zijn er 2037 besteld in verschillende uitvoeringen, van vier tot acht wielen.
De DAF YA-4442, oftewel ‘de 4-tonner’, is een middelzware, militaire vrachtauto met een laadbak. Het voertuig heeft een laadvermogen van 4.000 kilo en is speciaal geproduceerd voor de krijgsmacht. Er zijn verschillende varianten die qua achteropbouw en bijbehorend uitrustingspakket van elkaar verschillen.
De DAF YBZ-3300-takelauto wordt ingezet voor het bergen en afvoeren van wielvoertuigen die even zwaar of lichter zijn.
De DAF Y-2300 serie bestaat uit 6-wiel aangedreven tientonner-vrachtauto’s en er van afgeleide 4-wiel aangedreven voertuigen.
De DAF Tropco (trekker-opleggercombinatie) 650kN en 400kN zijn semi-diepladers voor het vervoer van zwaar materieel. De Tropco is gebaseerd op de DAF 95 XF.
De DAF YA-328 (productieversie) is een middelzware militaire vrachtauto, geproduceerd voor de Nederlandse krijgsmacht door de Nederlandse vrachtautofabriek DAFDe DAF YA-328 (productieversie) is een middelzware militaire vrachtauto, geproduceerd voor de Nederlandse krijgsmacht door de Nederlandse vrachtautofabriek DAF
De YA-126 is een lichte, militaire vrachtauto geproduceerd voor de Nederlandse krijgsmacht door de Nederlandse vrachtautofabriek DAF.
Terreinvoertuigen
De Rheinmetall Caracal is een nieuw 4x4 terreinvoertuig, speciaal ontwikkeld voor luchtmobiele en speciale operaties. Het voertuig werd in 2023 geselecteerd door Nederland en Duitsland als vervanging voor het verouderde luchtmobiele wagenpark.
De Manticore (of het 'Voertuig 12 kN') is het nieuwe terreinvoertuig van de Nederlandse krijgsmacht. Het voertuig wordt gebouwd door het Italiaanse Iveco Defence Vehicles. Iveco kent hem als 'Medium Tactical Vehicle' (MTV).
De Volkswagen Amarok-pick-uptruck (DC 103kW) is bedoeld voor persoonsvervoer en vervoer van persoonlijke uitrusting en vracht in de vredesbedrijfsvoering (oefeningen) en voor nationale taken. De terreinwagen is onmisbaar voor de mobiliteit van Defensie. Het voertuig wordt in zeer uitzonderlijke gevallen meegenomen naar ‘onveilig gebied’. Ook is er een speciale uitvoering voor de Explosieven Opruimingsdienst Defensie. De landmacht is met 1.138 exemplaren de grootste afnemer.
Er zijn 5 basistypen terreinwagens van Mercedes-Benz 290 GD in gebruik. Elk type is bestemd voor verschillende doeleinden. Bijvoorbeeld voor goederenvervoer, personenvervoer, gewondentransport of speciaal ingericht voor commandovoering en luchtverdediging. Alle terreinwagens zijn vierwielaangedreven.
Het Luchtmobiel Speciaal Voertuig (LSV) is een klein, open terreinvoertuig dat de Koninklijke Landmacht speciaal ontwikkelde voor 11 Luchtmobiele Brigade. Het voertuig kan per helikopter worden vervoerd en biedt de brigade mobiliteit op de grond tijdens luchtmobiele operaties. Vanaf 2027 vervangt Defensie het LSV door de Rheinmetall Caracal.
De Vector is een terreinwagen die speciaal is ontwikkeld voor het Korps Commandotroepen. Maar ook de Maritime Special Operations Forces (MARSOF) van het Korps Mariniers kunnen er gebruik van maken. Het voertuig kan wereldwijd onder de meest extreme omstandigheden worden ingezet voor operaties van Nederlands special operations forces. Of het nu in de modder is, woestijnzand, sneeuw of op smalle geitenpaadjes in bergachtig terrein.
Commando’s en mariniers gebruiken de open Mercedes-Benz G280 CDI-terreinwagen voor militaire (gevechts)acties tijdens (buitenlandse) missies.
De Land Rover Defender 110XD WW is speciaal ontwikkeld voor de taakstelling van de marinierseenheden. Dit ongepantserde voertuig biedt plaats aan 6 mariniers. Vaak is het voorzien van een ringaffuit voor een mitrailleuropstelling.
Geniematerieel
De Liebherr LTM-hijskraan wordt gebruikt voor het laden en lossen van zeer zwaar materieel. Genisten, militaire bouwvakkers, gebruiken de kleinere Liebherr FKM-hijskraan voor lichtere bergings-, overslag-, sleep- en takelwerkzaamheden. In tegenstelling tot de FKM is de LTM wel verkrijgbaar in de civiele handel.
De JCB 200 graafmachine is in gebruik bij de verschillende constructiecompagnieën van de Koninklijke Landmacht.
De Werklust WG18B luistert ook naar de naam Universele Bouwmachine , Uni-bouwmachine of, nog korter, Uniboma. Met dit voertuig maken genisten en militaire bouwers de bescherming voor personeel en materieel. Daarnaast wordt de machine ingezet voor allerlei genie-werkzaamheden, zoals het openhouden van routes of het verplaatsen van goederen. Eigenlijk overal waar een wiellader nodig is, is de Uniboma geschikt.
Het M3 amfibisch brugslagsysteem is (binnenkort) een zelfrijdend voertuig van de Koninklijke Landmacht waarmee militairen snel een brug of veerboot kunnen bouwen over rivieren en andere waterhindernissen. Het systeem kan zowel over de weg rijden als zelfstandig varen, en draagt zwaar gepantserd materieel, inclusief de zwaarste gevechtstanks, over het water. De Koninklijke Landmacht verwerft het systeem in 2026 om een kritieke capaciteitskloof binnen de NAVO te vullen. De oplevering is vermoedelijk in 2027 en 2028.
Het MLC-70-wegenmatsysteem bestaat uit een zware MAN-terreinvrachtwagen met een wegenmatsysteem. Dit systeem legt matten van staal of kunststof. Hiermee kan in korte tijd een tijdelijke weg door moeilijk begaanbaar terrein worden gemaakt. Bijvoorbeeld voor omleidingen door onverhard terrein en waterwegen of om te dienen als rolbaan voor vliegtuigen.
Genisten, militaire bouwvakkers, gebruiken de Liebherr FKM-hijskraan voor bergings-, overslag-, sleep- en takelwerkzaamheden. Zo tilt deze kraan de matten op het MLC-70-wegenmatsysteem.
Motorfietsen, quads en soortgelijke voertuigen
De Yamaha FJR1300K is de standaard motorfiets van de Koninklijke Marechaussee. Met de snelle ‘dienstfiets’ vervult het krijgsmachtdeel een belangrijk deel van zijn surveillance- en politietaken op de Nederlandse wegen.
De KTM Enduro LC4-motorfiets fungeert bij 11 Luchtmobiele Brigade als algemeen vervoersmiddel voor personeel. Daarnaast gebruikt Defensie de KTM Enduro 450 bij de Marechaussee.
Het Korps Commandotroepen (KCT) vergroot met de Suzuki King Quad haar mobiliteit in missiegebieden. De commando’s gebruiken de 4-wieler voor uiteenlopende taken zoals verkenningen in ruige, onherbergzame streken in landen als Mali of Afghanistan.
De Ermine is een familie van hybride voertuigen die door Rheinmetall Defence Nederland gemaakt worden. De familie bestaat uit een quad, een 4×4 buggy, een 6×6 buggy en een autonoom voertuig.
De Microgrid Quad Bike (MQB) van de Nederlandse onderneming REEQ is een vierwiel-aangedreven quad. Het voertuig werd beproefd door 11 Luchtmobiele Brigade en de Koninklijke Luchtmacht en is tegenwoordig onderdeel van de Rheinmetall Ermine-familie.
Brandweerauto’s
Het Actros-brandbestrijdingsvoertuig is speciaal ontworpen voor het opereren onder de vaak moeilijke omstandigheden in (overzeese) uitzendgebieden. Het voertuig kan helikopterbranden blussen, maar is ook geschikt voor algemene brandbestrijding op een compound (militaire basis) of vliegstrip.
De E-One Titan-crashtender is een brandweervoertuig dat in de eerste plaats is bedoeld voor het bestrijden van vliegtuigbranden. Het (schuim)blusvoertuig is speciaal ontwikkeld voor het blussen van grote hoeveelheden brandende vloeistoffen.
Overige voertuigen
Defensie heeft een groot aantal voertuigen in gebruik die niet direct aan Landmacht, Luchtmacht of Marine te koppelen zijn. Of voertuigen die rechtstreeks afkomstig lijken van de autodealer om de hoek. Een bekend voorbeeld zijn de PNOD-voertuigen.Â
Grondgebonden materieel
Een aparte categorie: geen voertuigen maar materieel dat op de grond hoort. Het aantal onderwerpen is zo klein dat er nog geen aparte categorie voor in de beeldbank is gemaakt.
De Clark Masts Type 73 is een antennemast die al ruim 50 jaar in gebruik is bij Defensie. In foto's zie je hoe de mast wordt opgesteld. In de instructie vind je alle stappen.
De mobiele satelliet keuken (MSK) is ontworpen voor het regenereren van bereide maaltijden (diepgevroren, vacuümverpakt of vers) en het koken in combi-steamer-ovens van verschillende voedingsmiddelen. De MSK is geschikt voor de productie van warm drinkbaar water. Vanuit een MSK kan de distributie van de maaltijden voor 250 tot 500 personen gedaan worden.