L-gebouw MOB Complex

Overige complexen

In de Koude Oorlog waren er mobilisatiecomplexen. Daarnaast waren er opslagmagazijnen, munitiemagazijnen, POMS-sites en aanvullingsplaatsen. En dan is er nog een rest, een groep die in het overzicht geen eigen categorie heeft gekregen. Of die te klein is voor een eigen categorie.

Geneeskundige Depots

In Heerenveen lag het Centraal Depot Geneeskundige Dienst. Vanuit daar werden de medische goederen verspreid naar de geneeskundige depot-complexen. De depots waren voor de opslag van geneeskundig materieel, de verstrekking ervan en voor reparatie en vervangen.

Om te beginnen is er onduidelijkheid over het aantal depots. Een oud-medewerker1 noemt drie depots en depot-compagnieën, het voorschrift-document2 noemt er vijf. Het meest bekende geneeskundige depot is op dit moment het Geneeskundig Depot Nieuw Loosdrecht (Hilversum). De twee andere, die we nu kennen, zijn Teuge en Bergen op Zoom. Het voorschrift noemt vijf depots maar gaat niet in op de locaties.

Er is een verschil in organisatie tussen de periode voor en na 1981. Tot 1981 vielen de depot-compagnieën rechtstreeks onder de IGDKL (Inspecteur Geneeskundige Dienst Koninklijke Landmacht). Na 1981 werd dit anders. De hospitaal-onderdelen bleven in de geneeskundige depots en de genees- en verbandmiddelen gingen naar de reguliere mobilisatie-complexen.

Bij het opheffen van de geneeskundige depots (jaren 90?) werd al het materiaal naar het complex Ede-Driesprong gebracht en daar opgeslagen3.

Wing Operations Centers

Bij de vijf grootste Nederlandse vliegbases werden in de jaren ’80 Wing Operation Centers (WOC) gebouwd. De terreinen verschillen wat in indeling, soms bestond het complex uit alleen het Wing Ops gebouw, soms waren er opslaggebouwen bijgebouwd. De primaire taak was commandovoering en verkeersleiding.

Wing Ops complexen werden buiten het vliegveld gebouwd. Zodat bij een kleine nucleaire aanval op de vliegbasis deze gebouwen zouden blijven bestaan. Om fall out risico te voorkomen zijn de complexen aan de zuidwest-zijdes van de vliegbases gebouwd (behalve bij Soesterberg).

De zendmasten en bakens stonden buiten de complexen op enige honderden meters tot op enige kilometers afstand.

Halverwege de jaren ’90 zijn de meeste externe locaties weer gesloten. De WOC-functie bleef maar werd weer verplaatst naar de vliegbasis. De gebouwen werden daarna voor opslag gebruikt.

Resterende complexen

Het overzicht van de (resterende) overige complexen staat hieronder. De terreinen op de kaart van Nederland vind je in het totaaloverzicht van de locaties.

  1. De heer B.T. (volledige naam bekend) ↩︎
  2. VS 8-1, De geneeskundige dienst van de Koninklijke Landmacht, 1992 ↩︎
  3. Medewerker P. (volledige naam bekend), Historische Verzameling Geneeskundige Troepen ↩︎

Laatste aanpassing: 10 november 2025

HELP MEE! Met het onderzoek naar de de complexen uit de Koude Oorlog zoek ik soms een speld in een hooiberg. Die informatie is summier en kan zelfs (ondanks alle zorgvuldigheid) onjuist zijn. Dus: heb je informatie over een complex? Omdat je er bijvoorbeeld vroeger gewerkt hebt? Omdat je er in je diensttijd geplaatst was? Of omdat je het graag wilt delen? Stuur je informatie dan alsjeblieft naar [email protected]. Dank je wel.