Munitiecomplex Staphorst

Het munitiecomplex Staphorst is nog in gebruik. In het komende decennium zal het complex waarschijnlijk fors uitgebreid worden.

Snelle gegevens

Adres: J.J. Gorterlaan 2, 7951 NA Staphorst
Coördinaten: 52°38’13.6″N 6°15’33.2″O (52.637113, 6.259231)
Soort complex: Munitiecomplex
Objectcode: 21F02
Perceelgrootte: 14,8 hectare (2025), 71 hectare na beoogde uitbreiding

Locatie

Hieronder zie je de verschillende plattegronden van het complex¹.

Oorspronkelijk gebruik

Er is weinig informatie over dit complex openbaar. Puur gebaseerd op de luchtfoto’s en foto’s in de media² lijkt het complex qua gebouwen op het munitiemagazijncomplex Benschop. Met een mengeling van ‘oude’ magazijnen (zie foto bovenaan) en ongeveer acht ‘Earth Covered Magazines’ (ECM) aan de zuidzijde. Verder vinden we er een administratiegebouw, een woning en een blusvijver.

Eind 2017 is het werk op het complex tijdelijk stilgelegd vanwege een onveilige situatie³. Er dreigde ‘direct gevaar’ dreigde voor militairen en ander personeel. Bij het munitieterrein in Staphorst, met twintig magazijnen, constateerde de inspectie dat de bliksembeveiliging niet deugt. Het levert Defensie een boete op van 4.500 euro. Maar er is nog wat aan de hand. De inspectie verbaast zich er in oktober vorig jaar over dat iemand met een metalen plamuurmes etiketten van stuks munitie heeft afgeschraapt. Werken met niet-vonkvrij materiaal is ten strengste verboden op plekken waar ontploffingsgevaar is. Dus ook in Staphorst, waar honderden stuks van deze munitie met een stalen buitenkant liggen opgeslagen. Na deze constatering heeft de inspectie het werk stilgelegd.

Recente situatie

Het munitiecomplex Staphorst is nog in gebruik.

2025: Gekozen voor uitbreiding

Iet kabinet heeft de gemeente officieel aangewezen als voorkeurslocatie voor de grootschalige uitbreiding van munitieopslag voor Defensie⁴. Het voorlopige besluit werd op vrijdag 23 mei 2025 bekendgemaakt en is onderdeel van het Ontwerp Nationaal Programma Ruimte voor Defensie. Hoewel andere locaties zoals Weerselo en Biddinghuizen ook in beeld waren, is de keuze op Staphorst gevallen, mede omdat de gemeente zelf proactief een voorstel had ingediend⁵. De voornaamste redenen:

Er is al een kleinschalige munitieopslag op deze locatie. Hiervoor gelden in de omgeving al veiligheidsregels over de veiligheid die nodig zijn voor een munitieopslag.
De locatie ligt centraal in Nederland, zodat Defensie munitie makkelijk van en naar andere munitieopslagen kan vervoeren.
Door de hoge droge locatie is de kans op wateroverlast en waterschade aan de munitie klein.

Plattegrond met lijnen voor de overlast-gebieden — Kaart munitiecomplex Staphorst met uitbreiding en veiligheidszones
Bron: Ministerie van Defensie

Belangrijke voorwaarden en toezeggingen

De gemeente Staphorst heeft de uitbreiding niet onvoorwaardelijk geaccepteerd. In ruil voor de medewerking heeft de gemeente een aantal belangrijke voorwaarden gesteld om de veiligheid en leefbaarheid te waarborgen. De belangrijkste punten uit dit “Staphorster bod” zijn:

Een rechtstreekse aansluiting op de A28 voor het transport van munitie, om de dorpskern te ontzien.
Een ongelijkvloerse spoorkruising bij de J.J. Gorterlaan, zodat munitietransporten niet hoeven te wachten voor de spoorbomen.

Defensie heeft toegezegd zich in te spannen om deze randvoorwaarden te realiseren. Recent, op 26 mei 2025, werd bekend dat Defensie werk zal maken van de ongelijkvloerse spoorkruising.

Definitief besluit en inspraak

In totaal zullen 44 hectare natuurgrond en 12 hectare agrarische grond van functie veranderen naar een militaire bestemming, als aanvulling op het bestaande defensieterrein.

Het besluit is nog niet definitief. Eind juni eist⁶ de gemeente dat Defensie tegemoet komt aan de keiharde eisen. Alleen toezeggingen of een inspanningsverplichting door Defensie zijn voor de lokale politici niet voldoende. Ze willen de afspraken zwart op wit om te voorkomen dat er misverstanden kunnen ontstaan, en Defensie gedane beloftes toch niet nakomt. Burgemeester Jan ten Kate: “Er gebeurt niets als afspraken niet klip en klaar in een overeenkomst met het Rijk staan.” Ook over natuurcompensatie zijn er verschillende wensen en eisen.

Meer informatie

1991: Digibron.nl, „Munitiedepot bij Staphorst uitbreiden
2025: Veelgestelde vragen munitieopslag | Gemeente Staphorst
2025: Artikel van regionale omroep Oost (inclusief filmopname)

Laatste aanpassing: 27 juni 2025

HELP MEE! Met het onderzoek naar de de complexen uit de Koude Oorlog zoek ik soms een speld in een hooiberg. Die informatie is summier en kan zelfs (ondanks alle zorgvuldigheid) onjuist zijn. Dus: heb je informatie over een complex? Omdat je er bijvoorbeeld vroeger gewerkt hebt? Omdat je er in je diensttijd geplaatst was? Of omdat je het graag wilt delen? Stuur je informatie dan alsjeblieft naar [email protected]. Dank je wel.