AS-532U2 Cougar transporthelikopter

Defensie gebruikt de AS-532U2 Cougar-transporthelikopter voor het vervoeren van troepen en materieel. Externe ladingen kunnen onder de romp worden vastgehaakt. Een aantal Cougars kan als boordhelikopter opereren vanaf schepen. Ze zijn hiervoor uitgerust met opblaasbare drijflichamen om in noodgevallen te kunnen drijven. Het takenpakket bestaat ook uit assistentie bij brandbestrijding.

Specificaties

  • Fabrikant: Airbus Helicopters
  • Type: AS-532U2 Cougar Mk.II
  • Aantal: 12
  • Lengte: 16,79 meter (zonder rotor)
  • Hoogte: 4,60 meter (4,97 met rotor)
  • Breedte: 3,86 meter (zonder rotor)
  • Externe afmeting met draaiende rotor: 19,50 x 16,20 meter
  • Rotorsystemen: hoofdrotor 4 bladen, diameter 16,20 meter, 265 omwentelingen per minuut; staartrotor 4 bladen, diameter 3,15 meter, 1279 toeren per minuut
  • Motoren: 2 maal Turbomeca Makila 1A2 Turboshaft. De motoren zijn voorzien van een digitaal controlesysteem. De informatie wordt in de cockpit weergegeven via het geïntegreerde digitale informatiesysteem (Integrated Flight and Display System).
  • Vermogen: maximaal continu 1.236 kilowatt; maximaal bij opstijgen 1.376 kilowatt gedurende 5 minuten; maximaal continu single engine 1.420 kilowatt.
    In noodgevallen: 1.467 kilowatt gedurende 2 minuten / 1.573 kilowatt gedurende 30 seconden.      
  • Gewicht: minimaal 7.500 kilo, meestal tussen de 7.800 en 8.200 kilo (afhankelijk van belading)
    Maximaal: 9.750 kilo (met interne belading), maximaal: 10.500 kilo (met externe belading), lading extern: maximaal 3.000 kilo
  • Snelheid: 315 kilometer per uur (maximaal bij International Standard Atmosphere), snelle kruissnelheid: 287 kilometer per uur, eco-kruissnelheid: 260 kilometer per uur
  • Bereik: maximaal circa 800 kilometer (zonder brandstofreserve)  
  • Vlieghoogte: 10.000 feet kruishoogte (zo’n 3.000 meter), 13.000 ft voor 30 minuten 
  • Bemanning: 2 vliegers en een loadmaster
  • in gebruik bij: Koninklijke Luchtmacht
    De Cougars zijn gestationeerd op Vliegbasis Gilze-Rijen bij 300 squadron.

Passagiers

Een Cougar is standaard geschikt voor:

  • 3 bemanningsleden + 16 passagiers (of 12 passagiers in crash seats)
  • 3 bemanningsleden + 12 militairen met bepakking en wapens
  • 3 bemanningsleden + 16 militairen met wapens, zonder rugzak

In operationele omstandigheden kan de Cougar meenemen:

  • 4 bemanningsleden + 12 militairen met bepakking en wapens of 16 militairen zonder bepakking
  • 4 bemanningsleden + verpleegkundige + arts/anesthesist + 4 zittende patiënten + 2 liggende patiënten

Geschiedenis

De geschiedenis van de Cougar gaat terug tot de Frans-Britse SA 330 Puma-helikopter. Deze uit 1965 stammende middelzware tactische ondersteuningshelikopter was vooral bedoeld voor het vervoer van mensen en materieel direct in de gevechtszone. Later werd de Puma door de Franse tak van Eurocopter verlengd en verzwaard. Het resultaat was de AS 332 Super Puma, waaruit weer een specifieke militaire versie werd ontwikkeld: de AS 532U2 Cougar.

Zelfbescherming

De Cougar-transporthelikopters zijn uitgerust met een uitgebreid zelfbeschermingspakket. Een van de zelfbeschermingsmiddelen is het ISPS (Integrated Self Protection System). Dit computergestuurde systeem bestaat uit het MAWS (Missile Approach Warning System), de RWR (Radar Warning Receiver) en een Advanced Counter Measures Set (ACMS).

Het MAWS waarschuwt de bemanning bij een raketaanval. De RWR zorgt ervoor dat de bemanning wordt gewaarschuwd wanneer zij gevolgd wordt door een radarsysteem. Het systeem herkent de signalen uit radarsystemen in (jacht)vliegtuigen, raketten en grondstations. Op basis van deze informatie neemt het ACMS de juiste tegenmaatregelen.

Flares en chaff

Die tegenmaatregel kan het afvuren van flares zijn. Het MAWS herkent raketten die zich met behulp van infraroodstraling richten op de hete uitlaat van de helikopter. Flares zijn zeer hete fakkels die bij een raketaanval uit 1 van de 6 speciale houders worden geschoten. De raket richt zich vervolgens op deze hitte in plaats van de uitlaat.

Wat MAWS doet voor hittezoekend raketten, doet RWR voor raketten die de helikopter volgen met een eigen radar. Als tegenmaatregel wordt chaff afgevuurd. Dit is een wolk van een soort zilverpapier die door de raketradar voor helikopter wordt aangezien. Tegelijkertijd zet de helikopter een speciale ontwijkende beweging in.

Doorgunner

Afhankelijk van de missie kan de crew van de Cougar worden uitgebreid met een zogeheten ‘doorgunner’. De loadmaster en doorgunner bedienen dan de in de zijdeur geplaatste wapens type FN MAG 7.62mm-mitrailleurs.

Inzet

In de loop der jaren is de Cougar meerdere keren tijdens missies ingezet. In 2001 en 2002 heeft de Cougar deelgenomen aan de Stabilisation Force (SFOR) in Bosnië. In 2004 nam de Cougar in Irak de taken van het Chinook-detachement over. De Cougars transporteerden personeel en materieel en stonden 24-uur per dag stand-by voor de medische evacuatie van Nederlandse militairen. Daarnaast hielp een Cougar tijdens de eerste vrije verkiezingen in Irak met het vervoer van de stembiljetten.

Tijdens NAVO-operatie ISAF in Afghanistan ondersteunden Cougars vanaf april 2006 tot halverwege 2010 de Nederlandse Task Force Uruzgan.

Cougars zijn ingezet als boordhelikopter tijdens meerdere antipiraterijmissies voor de kust van Somalië (2012, 2013 en 2017). Vanaf marineschepen als de Hr. Ms Rotterdam voerden ze onder meer erkenningsvluchten uit en vervoerden ze boarding teams van mariniers en brachten ze zelfs verdachte schepen tot stoppen. Tot in augustus 2015 is het toestel ook ingezet voor patiëntenvervoer vanaf de Waddeneilanden.

De Cougar is net als de Chinook inzetbaar voor brandbestrijding. Beide helikopters kunnen worden voorzien van zogeheten ‘bambi buckets’. Dit zijn flexibele waterzakken die onder de helikopter worden gehangen. De bucket van de Cougar kan vliegend worden gevuld met 2.500 liter. Dat doen ze in Nederland, maar soms ook daarbuiten. In augustus 2005 werden 2 Cougars ingezet bij de bestrijding van bosbranden in Portugal, en in augustus 2007 in Griekenland.

Vervanging door Caracal

Defensie schaft 14 nieuwe helikopters aan voor speciale operaties. De toestellen volgen de Cougar-transporthelikopters op. Dat gebeurt volgens de huidige planning vanaf begin 2028. Dat schrijft staatssecretaris Christophe van der Maat in juni 2023 aan de Kamer. De aanschaf is een van de maatregelen waarmee Defensie een squadron van het Defensie Helikopter Commando ombouwt tot Special Operations Force (SOF). Het versterken van SOF-capaciteit voor operaties op land en op zee is een speerpunt uit de Defensienota.

De nieuwe helikopters zijn van het type H225M Caracal. Dat bleek te voldoen aan de gestelde eisen. Defensie koopt ze bij de Europese fabrikant Airbus Helicopters. Net als de Cougars krijgen de toestellen Vliegbasis Gilze-Rijen als thuisbasis. Inbegrepen bij de aanschaf is een nieuwe missie-uitrusting voor de helikopters. Ook tijdelijke simulatiecapaciteit voor opleiding en training valt binnen het project.

De operationele levensduur van de huidige Cougars loopt tot 2030.