De zijkant van een munitieloods met graffiti

Mobilisatiecomplex Alverna

In het Gelderse land ligt MOB-complex Alverna. Het complex is grotendeels gesloopt. Er staan nog drie munitieloodsen en twee dienstwoningen.

Snelle gegevens

Adres: Boskant 85, Wijchen
Coördinaten: 51°47’40.0″N 5°45’28.9″O (51.794439, 5.758024)
Soort complex: Mobilisatiecomplex
Perceelgrootte: 20 hectare
Netto oppervlakte: 10.500m² (type B)

Locatie

Hieronder zie je de verschillende plattegronden van het complex, van 1957 (nog niks) tot 2019 (gesloopt)¹.

Oorspronkelijk gebruik

Het terrein bestond uit diverse opslagloodsen, onderhoudswerkplaatsen, enkele bunkers en twee dienstwoningen (in totaal 33 gebouwen). Ondanks de grootschalige infrastructuur en vele bebouwing had het voormalig complex Alverna zijn groene uitstraling behouden. Typerend voor het terrein was namelijk de ligging op een natuurlijke hogere zandrug met een scherpe overgang naar het open en lager gelegen Neder- en Overasseltsche Broek.

Plattegrond (1972)

Plattegrond van het complex Alverna in 1972². Op het complex vinden we volgens deze plattegrond 11 opslagloodsen, 4 tankloodsen, 3 munitiemagazijnen, een verbindingsloods, een onderhoudsmagazijn, een wachtgebouw en twee dienstwoningen. Tussen de tankloodsen T2 en T3 lag de spuitplaats.

Betrokken eenheden (1985)

Overzicht van de in 1985 op Alverna betrokken eenheden³.

Eerste Legerkorps (1 Lk)
- 51 Pantserbrigade (51 Pabrig)
  - 34 Afdeling Veldartillerie
    Opkomst: Nederasselt, Wijchen, Woezik, Balgoij | Opslag: Alverna
- 53 Pantserinfanteriebrigade (53 Painfbrig)
  - 58 Tankbataljon RHPO
    Opkomst: Overasselt, Alverna | Opslag: Alverna
- 101 Verbindingsgroep (101 Vbdgp)
  - 108 Verbindingsbataljon
    - 150 Divisieverbindingsbedieningscompagnie
      Opkomst: Overasselt | Opslag: Alverna
- Legerkorps Logistiek Commando (LLC)
  - 258 Aanvullingsplaatsbataljon
    - 149 Munitieaanvullingsplaatscompagnie
      Opkomst: Wijchen | Opslag: Alverna
Koninklijke Marechaussee (KMar)
- 3 Divisie Koninklijke Marechaussee
  - 201 Marechaussee-eskadron
    Opkomst: Alverna | Opslag: Alverna
Nationaal Territoriaal Commando (NTC)
- Provinciaal Militair Commando/Garnizoenscommando Gelderland
  - 365 Lichte Infanteriebeveiligingscompagnie RVH
    Opkomst: Nijmegen | Opslag: Alverna
  - Kazernecommando Mobilisatiecomplex Alverna
    Vredeslocatie: Wijchen

Een deel van de oorlogsmunitie was opgeslagen in Ede-Driesprong.

Beheerorganisatie 301 Vzgco

Recente situatie

Afgestoten

Op 1 december 2006 heeft Defensie het complex overgedragen aan Domeinen, de gebouwenbeheerder van de overheid. Het ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij (LNV) werd (onder PrOMT, Project Ontwikkeling Militaire Terreinen) de feitelijke nieuwe eigenaar (die als taak kreeg het complex te verkopen). Onder PrOMT was het doel nog het terrein te ontwikkelen tot hoogwaardig natuurterrein met extensieve recreatie.

Verkocht

Jansen Bouwontwikkeling en Spagro kochten het terrein in 2010 van het rijk. Zij gingen hier drie gebouwen neerzetten: twee met elk twaalf appartementen en één met elf wooneenheden. Op basis van de luchtfoto’s van het complex is te zien dat het complex in 2012 / 2013 grotendeels gesloopt is. Alleen drie munitiebunkers aan de noordoost zijde van het terrein zijn behouden.
De rest van het terrein (bijna 90 procent) is ingericht als natuurgebied en daarna overgedragen aan Staatsbosbeheer voor het beheer. Met de opbrengst van de appartementen kon de natuurontwikkeling betaald worden.

Ondertussen staan er in 2020 al vier woongebouwen en nog lijkt het niet genoeg. Eigenaar Adrie Spanjaards (Spagro) heeft het plan opgevat om in twee voormalige munitiebunkers vier woningen te maken. De bunkers worden nu alleen maar gebruikt als opslag voor de lokale dansclub en een spellenverhuurder, maar hebben veel meer nut als huurwoning voor mensen met een niet al te hoog inkomen, vindt hij.

In totaal zijn 29 van de nieuwe bewoners meerdere malen tegen de nieuwe bouwplannen in bezwaar gegaan. Er is namelijk bij de ontwikkeling van het terrein afgesproken dat de munitiebunkers als natuurgebied en als militair (cultuurhistorisch) erfgoed behouden zullen blijven.

Vervuiling?

Naar aanleiding van een vermoeden van vervuiling op het complex Mill, heeft de lokale politieke partij Kernachtig Wijchen in februari 2023 vragen gesteld aan het collega van burgemeesters en wedhouders. Zo wil de partij weten wat er bij de gemeente bekend is over het stuk grond en wat de risico’s zijn voor bewoners, flora en fauna. “Wat heeft de gemeente gedaan om deze risico’s te beperken”, vraagt men zich af. “Is er een onderzoeksrapport bekend over dit voormalige Defensieterrein waarin de risico’s onderzocht zijn?”

In maart 2023 werd bekend dat het grondwater onder het MOB-complex in Alverna ernstig vervuild is met het zeer giftige cadmium. Op het MOB-complex staan nu 35 woningen. De bewoners lopen volgens de provincie Gelderland geen gevaar.

Situatie november 2025

In november 2025 is het voormalige complex Alverna bezocht.

Aan de noordwest-zijde zijn appartementen gebouwd.

De oude munitieloodsen M1 tot en met M3 zijn er nog. Ze worden door lokale organisaties gebruikt als opslagruimte. Ten opzichte van de kaart uit 1972 is de nummering omgedraaid. M3 is de meest noordwestelijke loods.

Verder is het complex een natuurgebied van Staatsbosbeheer met onder andere wandelpaden. De oude tankbaan is in het terrein te herkennen.

Buiten het complex liggen nog de twee dienstwoningen.

Meer informatie

Kaarten en luchtfoto’s: https://www.topotijdreis.nl/ / https://www.kadaster.nl/ ↩︎
Plattegronden Mobcplxn, Staf Bevelhebber Landstrijdkrachten, 1972 ↩︎
Netherlands Armed Forces Order of Battle 1985 (orbat85.nl) ↩︎

Laatste aanpassing: 24 april 2026

HELP MEE! Met het onderzoek naar de de complexen uit de Koude Oorlog zoek ik soms een speld in een hooiberg. Die informatie is summier en kan zelfs (ondanks alle zorgvuldigheid) onjuist zijn. Dus: heb je informatie over een complex? Omdat je er bijvoorbeeld vroeger gewerkt hebt? Omdat je er in je diensttijd geplaatst was? Of omdat je het graag wilt delen? Stuur je informatie dan alsjeblieft naar [email protected]. Dank je wel.