Mobilisatiecomplex Lopik
Vlak bij complex Benschop ligt het complex Lopik, een mobilisatiecomplex. De gemeente had er zijn oog op laten vallen als uitbreiding voor het industrieterrein. Vanwege de veranderende wereld heeft Defensie eind 2025 aangegeven het complex niet af te stoten.
Snelle gegevens
Adres: Reinaldaweg, Lopik
Coördinaten: 51°59’30.4″N 4°58’05.2″E (51.991784, 4.968104)
Soort complex: Mobilisatiecomplex
Objectcode: 38E03
Perceelgrootte: 16,5 hectare
Netto oppervlakte: 7.500m2 (type B)
Locatie
Hieronder zie je de verschillende plattegronden van het complex, van 1958 (grasland) tot 20191.
Oorspronkelijk gebruik
Beheerorganisatie complex
De locatie was ook bekend als 910 Vzgloc Lopik en later 330 Matlogpel Lopik.
303 Vzgco
Betrokken eenheden (1985)
De bij het MOB-complex Lopik betrokken eenheden in 19852.
- Eerste Legerkorps (1 Lk)
- Legerkorps Logistiek Commando (LLC)
- 105 Transportbataljon
- 832 Zware Transportcompagnie
Opkomst: Utrecht | Opslag: Lopik
- 832 Zware Transportcompagnie
- 105 Transportbataljon
- Legerkorps Logistiek Commando (LLC)
- Commando Opleidingen en Aanvullingen Landmacht (COAL)
- 818 Aanvullingsdepot
- Staf, staf- en verzorgingscompagnie 818 Aanvullingsdepot
Opkomst: Utrecht | Opslag: Lopik - A Compagnie
Opkomst: Utrecht | Opslag: Lopik - B Compagnie
Opkomst: Utrecht | Opslag: Lopik - C Compagnie
Opkomst: Utrecht | Opslag: Lopik - D Compagnie
Opkomst: Utrecht | Opslag: Lopik - E Compagnie
Opkomst: Utrecht | Opslag: Lopik - F Compagnie
Opkomst: Utrecht | Opslag: Lopik - G Compagnie
Opkomst: Utrecht | Opslag: Lopik - H Compagnie
Opkomst: Utrecht | Opslag: Lopik
- Staf, staf- en verzorgingscompagnie 818 Aanvullingsdepot
- 818 Aanvullingsdepot
- Geneeskundig Commando Koninklijke Landmacht (GCKL)
- 781 Geneeskundige Groep (781 Gnkgp)
- 109 Militair Liaisondetachement Ziekenhuisgroep
Opkomst: Doorn | Opslag: Lopik - 431 Geneeskundige Dienst Ondersteuningscompagnie
Opkomst: Schoonhoven | Opslag: Lopik
- 109 Militair Liaisondetachement Ziekenhuisgroep
- 782 Geneeskundige Groep (782 Gnkgp)
- 107 Militair Liaisondetachement Ziekenhuisgroep
Opkomst: Doorn | Opslag: Lopik
- 107 Militair Liaisondetachement Ziekenhuisgroep
- 783 Geneeskundige Groep (783 Gnkgp)
- 730 Ziekenautocompagnie
Opkomst: Utrecht | Opslag: Lopik
- 730 Ziekenautocompagnie
- 781 Geneeskundige Groep (781 Gnkgp)
- Nationaal Logistiek Commando (NLC)
- 225 Munitiebevoorradingsbataljon
- 561 Munitiecompagnie
Opkomst: IJsselstein | Opslag: Lopik
- 561 Munitiecompagnie
- 575 Centrale Technische Dienst Werkplaats
Opkomst: IJsselstein | Opslag: Lopik - 810 Transportgroep (810 Tgp)
- 815 Transportbataljon
- 32 Lichte Transportcompagnie
Opkomst: Utrecht | Opslag: Lopik
- 32 Lichte Transportcompagnie
- 827 Zware Transportcompagnie (10-tons)
Opkomst: Nieuwegein | Opslag: Lopik
- 815 Transportbataljon
- 225 Munitiebevoorradingsbataljon
- Nationaal Territoriaal Commando (NTC)
- 302 Infanteriebrigade (302 Infbrig)
- 301 Licht Verkenningseskadron RHB
Opkomst: Lopik | Opslag: Lopik - 303 Afdeling Rijdende Artillerie
Opkomst: Nieuwegein | Opslag: Lopik
- 301 Licht Verkenningseskadron RHB
- Provinciaal Militair Commando/Garnizoenscommando Utrecht
- 401 (IJsselstein) Peloton NATRES
Opkomst: IJsselstein | Opslag: Lopik - 402 (IJsselstein) Peloton NATRES
Opkomst: IJsselstein | Opslag: Lopik - 403 (IJsselstein) Peloton NATRES
Opkomst: IJsselstein | Opslag: Lopik - 405 (Utrecht) Peloton NATRES
Opkomst: Utrecht | Opslag: Lopik - Kazernecommando Mobilisatiecomplex Jaarsveld
Vredeslocatie: Lopik - Kazernecommando Mobilisatiecomplex Lopik
Vredeslocatie: Lopik
- 401 (IJsselstein) Peloton NATRES
- 302 Infanteriebrigade (302 Infbrig)
De zwaar kaliber oorlogsmunitie van dit complex was opgeslagen in het complex Maartensdijk.
Betrokken eenheden (1991 en 2001)
Op basis van de ELCO-nummers in de opsteloverzichten zijn de volgende eenheden achterhaald. Een verschil met 1985 dat aangeeft dat er veel gewisseld werd in de slagorde en eenheden.
| Loods | ELCO | Slagorde 1991 | Slagorde 2001 |
|---|---|---|---|
| 2 / 12 | 9670 | 401 Geneeskundige opvang- en afvoercompagnie | 401 Geneeskundige opvang- en afvoercompagnie (11 LUMBLBRIG) |
| 4 / 5 / 6 / 12 | 9194 | 12 Brigade Geneeskundige compagnie | 410 Divisie geneeskundige compagnie (DLC) |
| 8 | 9186 | 122 Lichte chirurgische veldhospitaalcompagnie | 423 Hospitaalcompagnie (DLC) |
| 12 | 9408 | onbekend | 440 Aanvullingspeloton (DLC) |
| 12 | 9410 | onbekend | 450 Specialistenpeloton (DLC) |
| 12 | 9420 | onbekend | 460 Psychiatrisch verpleegpeloton (DLC) |
Recente situatie
Juli 2021
Het complex Lopik is volop met bomen, weilanden en struiken omringt. Het is daarom moeilijk om een goede blik op het complex te werpen. Het meeste zie je bij de twee toegangshekken langs de provinciale weg N210. Het wachtgebouw ligt bij de zuidelijke ingang.
Buiten het hek staan bij de noordelijke ingang twee dienstwoningen (beide nog bewoond) en het transformatorhuis.
Een mooi aandenken aan de beherende eenheid is het bord ‘Verzorgingslocatie Lopik’ van de 910 Verzorgingsdependance ‘De Amstel’. Het bord hangt aan het hek bij de zuidelijke ingang.
2022: Luchtruimbewaking en defensiebestemming
Door Defensie is het complex in Lopik genoemd als alternatieve locatie voor het plaatsen van een SMART-L radar voor het bewaken van het Nederlandse luchtruim. Men schrijft3: “De ligging van het MC Lopik is gunstig ten opzichte van de randstad en heeft slechts beperkte last van de Utrechtse hoogbouw en de Utrechtse heuvelrug. Echter, direct naast het Defensiecomplex staan drie (Vestas V80) windturbines die de radarperformance negatief beïnvloeden. Om deze reden is de locatie Lopik afgevallen in het aanvullende locatieonderzoek. Echter, indien de 3 windturbines (van een enkele eigenaar) verplaatst (dan wel uitgekocht) kunnen worden, is Lopik qua radardekking een goede kandidaat als locatie voor een tweede SMART-L.” En verder: “Het MC Lopik staat op de nominatie om te worden afgestoten. De dienst Roerende Zaken van Domeinen (thans in Soesterberg) is de waarschijnlijke koper van het terrein. In afwachting van dit onderzoek staat de afstoting echter op een laag pitje. De bestemming van het complex luidt ‘Defensiedoeleinden (DEF)’ (Lopik 2007). Er is voldoende bouwruimte aanwezig, al moet er mogelijk deels worden gesloopt om daar gebruik van te kunnen maken. De bouwhoogte schiet echter te kort voor een radarstation. Er is een nieuw bestemmingsplan in voorbereiding. Ondanks de bekende aankomende afstoting, is gekozen de locatie weer een militaire bestemming te geven. In feite een conserverende bestemming. Het RVB heeft daar een zienswijze over ingediend met als doel een ruimere ontwikkeling mogelijk te maken op basis van de militaire bestemming.” Uiteindelijk is de keus op locatie Herwijnen gevallen.
April 2023: Opvang vluchtelingen
Het Centraal Orgaan Opvang Vluchtelingen (COA) verkent opvanglocaties die eigendom zijn van het Rijk in heel Nederland en heeft aan de gemeente Lopik en de provincie Utrecht laten weten dat het complex Lopik als mogelijke locatie voor de opvang van vluchtelingen wordt verkend4. Of het MOB-complex echt kan dienen als opvanglocatie voor vluchtelingen, moet onderzoek uitwijzen. Het COA verwacht dat dit najaar te kunnen laten weten. Kort hiervoor werd al bekend dat het complex in de komende tijd als tijdelijke opslagplaats voor flexwoningen gebruikt zal worden.
April 2024: Toch geen vluchtelingen?
Het voormalig MOB-complex Lopik valt af als mogelijke locatie voor een asielzoekerscentrum. Los van de vraag of de loodsen op het terrein geschikt te maken zouden zijn voor bewoning, vindt de gemeente Lopik een woonfunctie ongeschikt, vanwege de op stapel staande ‘ruimtelijke ontwikkelingen’ in de directe omgeving.
September 2024: Uitbreiden bedrijventerrein?
De gemeente Lopik aast op het voormalige MOB-complex Lopik voor uitbreiding van bedrijventerrein De Copen5. Ze heeft de vraag neergelegd bij de provincie Utrecht. “Wij willen graag weten wat de provincie vindt van een ontwikkeling op die locatie, als wij die zouden kunnen verwerven’’, aldus wethouder Jan Vente.
In de algemene nieuwsvoorziening worden het MOB-complex Lopik en het Munitiecomplex Benschop vaak door elkaar gehaald. Beide complexen liggen vlak bij elkaar. Munitiecomplex Benschop is nu in het nieuws vanwege de mogelijke plaatsing van vluchtelingen.
December 2025: Het blijft Defensie
Het ministerie van Defensie heeft het voormalig MOB-complex Lopik mogelijk weer zelf nodig. Ze gaat het in elk geval niet afstoten, gezien de roerige geopolitieke situatie6.
“Wij oriënteren ons op toekomstig gebruik door Defensie’’, zegt woordvoerder Martijn van der Wind van de staatssecretaris voor Defensie. „Defensie heeft momenteel méér ruimte nodig in plaats van minder. We zijn heel zuinig op de terreinen die we nog hebben. We houden het MOB-complex Lopik voorlopig zelf met het doel het weer in gebruik te nemen. Als het niet voor munitieopslag is, dan wellicht voor iets anders.” Om deze reden is begin 2025 het terrein weer overgenomen van het Rijksvastgoedbedrijf.
Lopik blijft echter bevreesd dat ze achter het net wissen en heeft daarom het complex voorzien van het zogeheten voorkeursrecht7. Dat betekent dat de eigenaar de grond alleen nog aan de gemeente mag verkopen. Bovendien geeft dit een onderbouwing om in gesprek te gaan met medeoverheden en maatschappelijke partners over de toekomst van het gebied. De wens is om bedrijventerrein De Copen aan de noordzijde uit te breiden. Defensie is echter niet van plan het complex af te stoten.
Mei 2026
Het complex is bezocht en volledig gefotografeerd. Over enige tijd komen de foto’s.
- Kaarten en luchtfoto’s: https://www.topotijdreis.nl/ / https://www.kadaster.nl/ ↩︎
- Netherlands Armed Forces Order of Battle 1985 (orbat85.nl) ↩︎
- Luchtruimbewaking Nederland – Invulling op alternatieve wijze, Defensie, januari 2021 ↩︎
- Voormalig complex van militaire gebouwen in Lopik wordt mogelijk opvanglocatie voor vluchtelingen – RTV Utrecht ↩︎
- Lopik aast op MOB-complex Lopik voor uitbreiding bedrijventerrein De Copen | Lopik | AD.nl (archive.ph) ↩︎
- Lopik had het willen hebben als bedrijventerrein, maar Defensie heeft MOB-complex Lopik weer zelf nodig | Lopik | AD.nl ↩︎
- Lopik past voorkeursrecht toe voor uitbreiding De Copen – Omroep Lekstroom
Lopik moet op zoek naar andere bedrijfsgrond nu MOB Lopik buiten bereik blijft | Lopik | AD.nl ↩︎
Laatste aanpassing: 12 mei 2026
HELP MEE! Met het onderzoek naar de de complexen uit de Koude Oorlog zoek ik soms een speld in een hooiberg. Die informatie is summier en kan zelfs (ondanks alle zorgvuldigheid) onjuist zijn. Dus: heb je informatie over een complex? Omdat je er bijvoorbeeld vroeger gewerkt hebt? Omdat je er in je diensttijd geplaatst was? Of omdat je het graag wilt delen? Stuur je informatie dan alsjeblieft naar [email protected]. Dank je wel.