Walrus-klasse onderzeeboten

De 4 onderzeeboten van de Walrus-klasse behoren tot de modernste conventionele, niet-nucleaire onderzeeboten ter wereld. Ze onderscheiden zich door hun relatief beperkte afmetingen. Hierdoor kunnen ze ook vanuit ‘ondiep’ water inlichtingen verzamelen of (kust)verkenningen uitvoeren.

Naast het ongemerkt verzamelen van inlichtingen met hun eigen sensoren, hebben de schepen andere (hoofd)taken:

• ze zijn uitvalsbasis van special operations forces;
• ze zijn doelboot voor oefeningen met fregatten en helikopters;
• ze leggen zeemijnen;
• ze sporen vijandelijke onderzeeboten en oppervlakteschepen op en vallen ze eventueel aan.

Dit laatste gebeurt in een oorlogssituatie met een conventionele tegenstander. En dan vooral in gebieden waar het oppervlakte- en luchtoverwicht van de vijand groot is.

Specificaties

• Lengte: 68 meter
• Breedte: 8,5 meter
• Diepgang: 7,5 meter
• Duikdiepte: > 300 meter
• Waterverplaatsing: 2.450 ton (boven water), 2.800 ton (onder water)
• Voortstuwing: dieselelektrisch (3.132 kilowatt)
• Maximum vaart: 11 knopen (boven water), 20 knopen (onder water)
• Bemanning: 55
• Bewapening: 20 Mark 48-torpedo’s (4 torpedobuizen)

Bemanning

Een onderzeeboot van de Walrusklasse heeft 55 bemanningsleden. Om aan boord van een onderzeeboot te kunnen werken, hebben ze een aantal zware keuringen en tests ondergaan. Aan boord krijgen ze een trainingsprogramma waarbij elk bemanningslid de onderzeeboot moet kennen, van kok tot commandant. Degenen die slagen voor het eerste deel van deze training krijgen het felbegeerde onderzeedienstinsigne, ‘de flipper’.

Schepen Walrus-klasse

 De Walrus-klasse telde 4 onderzeeboten:

• Zr. Ms. Walrus (S802, 1992 in dienst);
• Zr. Ms. Zeeleeuw (S803, 1990 in dienst);
• Zr. Ms. Dolfijn (S808, 1993 in dienst);
• Zr. Ms. Bruinvis (S810, 1994 in dienst).

Zr.Ms. Walrus na 31 jaar uit dienst

Defensie heeft op 12 oktober 2023 de eerste onderzeeboot en de naamgever van de Walrusklasse uit dienst gesteld. Bij deze ceremonie is traditiegetrouw de Nederlandse vlag, de geuzenvlag en de oorlogswimpel neergehaald. Zr.Ms. Walrus was sinds 1992 in dienst bij de marine. Zr.Ms. Walrus gaat niet volledig verloren. Defensie gebruikt onderdelen van het vaartuig om de overige 3 onderzeeboten operationeel te houden. Zr.Ms. Zeeleeuw, Zr.Ms. Dolfijn en Zr.Ms. Bruinvis varen de komende jaren nog door.

In 31 operationele jaren was Zr.Ms. Walrus met alle bemanningen in totaal 3.000 dagen op zee. De onderzeeboot is hierbij 14 maal ingezet onder aansturing van de Commandant der Strijdkrachten en voerde daarnaast ontelbare oefeningen en trainingen uit.

“De uitdienststelling van de Walrus helpt de marine om de komende jaren focus te houden op de toekomst en de materiele instandhouding van de varende boten te vergemakkelijken. Dat is noodzakelijk, maar kan ook verantwoord en veilig”, aldus kapitein-ter-zee Jeroen van Zanten, groepscommandant Onderzeedienst. Op termijn wacht een tweede onderzeeboot hetzelfde lot als de Walrus, alleen is nog niet bekend wanneer. 

Vernieuwing bewapening

In de komende jaren krijgt de Walrusklasse nog de beschikking over lageafstandsraketten. Voor de onderzeeboten en voor de Luchtverdedigings- en Commandofregatten (LCF’en) is het Tomahawk-systeem aangeschaft. Dat maakte commandant Zeestrijdkrachten vice-admiraal René Tas in maart 2023 bekend. Hij schrijft in zijn column in de Alle Hens (maart 2023): “Daarnaast is in Den Haag [bij Defensie] het project ‘Verwerving Maritime Strike’ goedgekeurd. Dus we gaan langeafstandsraketten kopen. Het gaat om NATO Maritime Strike Long Range-capaciteit, voor de Luchtverdedigings- en Commandofregatten en de Walrusklasse-onderzeeboten. Deze langeafstandsraketten stellen ons straks in staat om op zeer grote afstand (grond)doelen uit te schakelen. Hiermee vergroten we onze slagkracht en dragen we bij aan een sterker Nederland en een krachtigere NAVO en EU.“

Vervangen door de Orka-klasse

De levensduur van de huidige Walrus-onderzeeboten loopt tot 2025. De offerteaanvraag voor de nieuwe onderzeeboten is in november 2022 gedaan. De werven stuurden in juli 2023 hun biedingen. In maart 2024 is bekendgemaakt dat de Franse Naval Group voor Defensie vier ultramoderne onderzeeboten mag gaan bouwen. Met de Blacksword Barracuda biedt de Franse werf de beste onderzeeboot voor de beste prijs. “Uiterlijk tien jaar na tekening van het leveringscontract moeten de varende beproevingen van de eerste twee nieuwe onderzeeboten zijn voltooid.” aldus staatssecretaris Christophe van der Maat op vrijdag 15 maart 2024 in een Kamerbrief.

De nieuwe onderzeeboten worden in Nederland bekend als de Orka-klasse. De schepen heten Zr.Ms. Orka, Zr.Ms. Zwaardvis, Zr.Ms. Barracuda en Zr.Ms. Tijgerhaai. Het aankoopcontract hiervoor is op 30 september 2024 in Den Helder ondertekend. De eerste onderzeeboot wordt mogelijk rond 2034 geleverd. De overblijvende schepen van de Walrus-klasse (en het onderhoudspersoneel) wacht de schone taak om langer dan verwacht in de vaart te blijven.