CV90 infanteriegevechtsvoertuig

Het Combat Vehicle 90 (CV90) is het infanteriegevechtsvoertuig (IGV) van de Koninklijke Landmacht. De CV90 brengt infanteristen van en naar het front en neemt zelf actief deel aan het gevecht. Het voertuig is uitgerust met een 35mm-snelvuurkanon, zware bepantsering en kan 7 volledig bepakte militairen meenemen.

Op de foto’s hieronder vind je een uitgebreide verzameling foto’s van de CV90. Je ziet actiebeelden uit oefeningen in Duitsland, Marnewaard en andere oefenterreinen. Of van een herstel in een provisorisch ingerichte loods. De foto’s van de nieuwe CV90 MLU-versie staan verderop in het artikel.

Specificaties

Fabrikant: BAE Systems Hägglunds (Zweden)
Lengte: 6,47 meter
Breedte: 3,01 meter
Hoogte: 2,5 meter
Gewicht: 31.750 kilogram (onbeladen)
Motor: Scania DS-14 diesel
Vermogen: 810 pk (Nederlandse versie), tot 1.000 pk (nieuwste Mk IV)
Maximumsnelheid: 70 kilometer per uur
Bemanning: maximaal 10 (3 bemanningsleden + 7 infanteristen)
Bewapening:
- Bushmaster III 35/50mm-snelvuurkanon (150/200 schoten per minuut)
- MAG 7,62mm-mitrailleur
- Lanceerinrichtingen voor rookgranaten
Aantal aangeschaft: 193 stuks
Aantal in 2013 afgestoten: 88
Aantal dat de midlife update krijgt: 128
Aantal mortier-uitvoering (oplevering 2028): 15
Aantal nieuwe CV90 13 Lichte Brigade: onbekend
In gebruik bij: Koninklijke Landmacht: 43 Gemechaniseerde Brigade en OTCO

Ontwikkeling

De ontwikkeling van het CV90 begon in 1984 als antwoord op de behoefte van het Zweedse leger aan een modern infanteriegevechtsvoertuig. De voorganger, de Pbv 302, was sinds de jaren zeventig in dienst maar voldeed niet meer aan de eisen van het moderne slagveld. Zweden had behoefte aan een voertuig met een middelzwaar kanon, hoge mobiliteit en groot transportvermogen.

Hägglunds en Bofors, twee Zweedse defensiebedrijven, ontwierpen het voertuig onder toezicht van de Zweedse defensiematerieladministratie (FMV). Tussen 1988 en 1991 vonden uitgebreide tests plaats met prototypes. De trials bevestigden dat het ontwerp geschikt was voor Scandinavische omstandigheden: sneeuw, zacht terrein en extreme kou.

In maart 1991 plaatste het Zweedse leger de eerste productieorder. Het eerste voertuig, de CV9040 met een 40mm-kanon, werd op 1 november 1993 aan Zweden geleverd. Sindsdien is het platform doorontwikkeld van Mk 0 tot de huidige Mk IV, met verbeteringen in bepantsering, elektronica en vuurkracht.

In 1997 kocht het Britse Alvis de fabrikant Hägglunds. In 2004 nam BAE Systems het over. Door deze overname kreeg het CV90-platform toegang tot een mondiale markt en volgden grote exportorders.

Internationaal gebruik

Het CV90 is inmiddels verkocht aan tien Europese landen, waarvan acht NAVO-leden. Meer dan 1.900 voertuigen in 17 varianten zijn geproduceerd. De verschillende landen gebruiken diverse configuraties:

Zweden: Ongeveer 550 voertuigen, vooral de CV9040 met 40mm-kanon. Ook gespecialiseerde versies voor commando, luchtdoelbestrijding en herstel.
Noorwegen: 164 CV9030-voertuigen met 30mm-kanon, geüpgraded naar Mk III-standaard.
Finland: 102 CV9030 FIN-voertuigen, met midlife update die in 2026 wordt afgerond.
Zwitserland: 186 CV9030CH-voertuigen, met levensduurverlenging tot 2040.
Denemarken: 45 CV9035DK oorspronkelijk, uitgebreid met 115 nieuwe Mk IIIC-voertuigen in 2024.
Estland: 44 voertuigen gekocht van Nederland in 2014, later aangevuld met exemplaren uit Noorwegen.
Slowakije: 152 CV90 Mk IV besteld in 2022 (€1,3 miljard).
Tsjechië: 246 CV90 Mk IV besteld in 2023 ($2,2 miljard).
Oekraïne: 50 CV9040C gedoneerd door Zweden in 2023, ingezet tegen Russische troepen.

Het voertuig heeft gevechtsoperaties ondergaan in Liberia, Afghanistan en Oekraïne. Noorse en Deense eenheden gebruikten het in Afghanistan. Oekraïense troepen zetten de CV90 succesvol in tijdens de oorlog met Rusland, ondanks enkele verliezen.

In juni 2025 ondertekenden Estland, Finland, Litouwen, Nederland, Noorwegen en Zweden een intentieverklaring voor gezamenlijke aanschaf van honderden nieuwe CV90’s (zie ook verderop). Deze samenwerking vermindert kosten en versterkt interoperabiliteit tussen de NAVO-partners.

Nederlandse versies

Nederland schafte in totaal 193 CV90-infanteriegevechtsvoertuigen aan. De Nederlandse versie, de CV9035NL, kent drie varianten:

150 standaardmodellen, de PRI (pantserrupsinfanterie)
34 commandoversies, de PRCO (pantserrupscommando)
9 lesvoertuigen, waarvan 1 kwalificatievoertuig

CV90 in lesuitvoering op de Leusderheide

De CV9035NL stroomde sinds december 2008 geleidelijk in en vervangt de infanterie- en commandoversies van de YPR765. De vier pantserinfanteriebataljons beschikten elk over 44 voertuigen. De overige exemplaren werden ingezet voor opleiding en reserve. In 2013 werd besloten dat de 13^e Brigade vanwege de bezuinigingen zijn CV90’s moest afstoten.

Bewapening

De CV9035NL heeft een Bushmaster III 35mm-snelvuurkanon, een MAG 7,62mm-mitrailleur en lanceerinrichtingen voor rookgranaten. Met enkele aanpassingen kan ook 50mm-munitie worden verschoten.

Het kanon kan tot 37° omhoog richten en 8° omlaag. Hierdoor kan het ook vuren op helikopters. Voor dit doel is speciale airburst-munitie beschikbaar die vlak voor het doel uiteenspat in 152 wolfraamkogeltjes. Deze munitie werkt ook effectief tegen gronddoelen. Het Nederlandse leger liet de munitie speciaal aanpassen om vijandelijke zware tanks uit te schakelen door hun richtapparatuur te verwoesten. Het effectieve bereik van het kanon is 2 kilometer.

Het andere hoofdmunitietype is pantserdoorborend. Ook de oude 35mm-granaten van het Leopard 1 PRTL-luchtdoelgeschut zijn bruikbaar. Nederland heeft hiervan nog grote voorraden.

Het 7,62mm FN MAG-machinegeweer is coaxiaal, wat betekent dat het met het kanon meebeweegt. Het kan onder een hoek van 10° omlaag schieten, maar tot 50° omhoog worden gericht. Deze hoek is speciaal verhoogd voor stadsgevechten. Het wapen bevindt zich aan de linkerkant van de toren, met een munitievoorraad van 460 patronen.

Technologie en systemen

Het voertuig is uitgerust met moderne, digitale informatiesystemen en een elektronisch regel- en besturingssysteem. De commandant beschikt over een eigen vizier in zijn draaibare commandokoepel. Gevonden doelen kan hij doorplaatsen op het display van de schutter, zodat hij zelf nieuwe doelwitten kan zoeken. Het vuurleidingsysteem kan het doel automatisch blijven volgen.

Zowel de commandant als de schutter hebben een gestabiliseerd nachtzichtvizier met infraroodversterker. De bestuurder heeft op zijn elektronische dashboard een helderheidsversterker. Verder heeft de CV90 een camera op de loop en een achteruitrijcamera. Alle beelden zijn uitwisselbaar tussen de commandant, de schutter, de chauffeur en zelfs de groepscommandant. Het voertuig heeft een systeem dat waarschuwt als een doellaser het voertuig aanstraalt.

Bepantsering

De basisconstructie bestaat uit gelaagd pantserstaal van hoge hardheid. De binnenkant is bekleed met kevlar om de effecten van een inslaande granaat te minimaliseren. Bij het pantser is zoveel mogelijk gewerkt met opbouwpantserpakketten (add on armour). Door deze techniek blijft het basisgewicht laag. 100 zwaar gepantserde CV90’s werden van ruim 6 ton extra bepantsering ontdaan. Dit bespaart kosten in vredestijd.

Midlife Update

De CV90 ondergaat een ingrijpende modernisering. Zo blijft het voertuig tot het einde van zijn levensduur in 2039 operationeel relevant. Defensie tekende begin 2021 een contract met fabrikant BAE Systems Hägglunds voor een midlife upgrade (MLU) van 128 voertuigen. De upgrade kost ruim 660 miljoen euro en vergroot de capaciteiten fors.

Belangrijkste verbeteringen

De MLU biedt de bemanning betere bescherming, vuurkracht en ergonomie. Hierdoor neemt de gevechtsefficiëntie toe. De voornaamste aanpassingen:

Spike antitankraketten
Iedere CV90 krijgt een ingebouwde lanceerinrichting voor twee Spike antitankraketten. Deze vergroten de effectiviteit door een groter bereik dan het kanon. Met de Spike kunnen beter beschermde doelwitten worden aangevallen.
Moderne IT-systemen
Met de nieuwe boordcomputers past de CV90 beter in het digitale slagveld en is de elektronica beter beveiligd. Het nieuwe systeem wordt modulair waardoor aanpassingen in de toekomst gemakkelijker zijn. Het voertuig ondersteunt de NATO Generic Vehicle Architecture (NGVA). De CV90 wordt voorzien van een toekomstbestendige IT-infrastructuur en een geïntegreerd battlefield management systeem met betere detectie- en identificatiemogelijkheden.
Electro Optical System (EOPS)
De commandant krijgt een onafhankelijk en gestabiliseerd laserrichtmiddel. Hiermee kan hij al rijdend 360 graden om de CV90 doelen aangeven aan de schutter of eventueel zelf aangrijpen. Met de EOPS kan de commandant verder het terrein inkijken, wat ook noodzakelijk is om de Spike effectief in te zetten.
Iron Fist Active Protection System (APS)
90 CV90’s krijgen een actief beschermingssysteem. Het APS-systeem detecteert inkomende raketten of granaten. Daarna worden deze buiten het voertuig met een explosieve lading onschadelijk gemaakt. Het voertuig krijgt meerdere APS-modules waardoor de CV90 over 360 graden beveiligd is.
Overige aanpassingen
De chauffeur krijgt nieuwe warmtebeeldcamera’s. In de koepel gaat het kanon een stuk naar voren. Tot slot krijgt de CV90 nieuwe rubberen tracks waardoor binnen en buiten minder geluid is en de vering wordt verbeterd. Om het hogere gewicht door de nieuwe systemen te compenseren, krijgen de 128 CV90’s voorafgaand aan de MLU lichtere rubber band tracks.

CV90 MLU (Midlife Update uitvoering)

Planning

In juni 2024 rolde het eerste vernieuwde voertuig uit bij Van Halteren Technologies in Bunschoten-Spakenburg. De eerste serieproductie-voertuigen zijn in 2024 geleverd, de laatsten moeten in 2026 zijn afgerond. Vanaf november 2024 kan de Landmacht de eerste vernieuwde CV90’s inzetten. Bij de MLU bundelden de Zweedse fabrikant BAE Systems Hägglunds en de Nederlandse firma Van Halteren Technologies de krachten.

Volop toekomstplannen voor de CV90

CV90 Mjölner: de mortierversie is aangeschaft

Op 11 juni 2024 maakte Defensie bekend dat 15 120mm-mortiersystemen worden aangeschaft op basis van het CV90-voertuig. Het gaat om systemen van BAE Systems Hägglunds en het systeem heet Mjölner, vernoemd naar de hamer van Thor uit de Noorse mythologie. De Landmacht beschikt zo weer voor langere tijd over mobiele grondgebonden vuursteun. De eerste mortiersystemen moeten in 2028 geleverd zijn.

De nieuwe zware mortieren zijn een belangrijk onderdeel van een gelaagd grondgebonden vuursteunsysteem. Ze zijn bestemd voor ondersteuning van de pantserinfanterie-eenheden. De mortieren moeten in staat zijn vijandelijke lichtgepantserde eenheden en uitgestegen infanterie te bestrijden. Ze verbeteren de toekomstige operationele inzetbaarheid van de pantserinfanteristen.

De gemechaniseerde eenheden van de Landmacht maken nu nog gebruik van losse 81mm-mortieren. Deze zijn vooral effectief op korte afstand. De 120mm-mortieren hebben een groter bereik (7-12 kilometer tegenover 6 kilometer) en een hogere vuursnelheid. Het systeem beschikt over twee 120mm-mortierbuizen en kan tot 16 granaten per minuut afvuren.

Ongeveer 15 CV90’s uit de logistieke reserve, waarvoor geen MLU was voorzien, worden voorzien van een nieuwe toren met het dubbelloops mortiersysteem. De onderstellen van deze mortiervoertuigen worden alsnog op de MLU-standaard gebracht. De koepels worden op maat gemaakt, want het onderstel van de Nederlandse CV90 heeft ten opzichte van de Zweedse versie een verhoogde achterzijde. Nederland is niet het enige NAVO-land dat het CV90 120mm-systeem gebruikt. Zweden heeft er inmiddels 80 in gebruik.

Productie voor Oekraïne

In juni 2024 kondigde Nederland aan voor 400 miljoen euro samen met Denemarken te participeren in een Zweeds fonds om CV90-infanteriegevechtsvoertuigen te bouwen voor Oekraïne. Deze worden voor een groot deel in Nederland geproduceerd door Van Halteren Technologies. De eerste Nederlandse CV90’s voor Oekraïne worden in 2026 verwacht. Dit maakt Nederland een belangrijke schakel in de Europese productie van pantservoertuigen.

13^e Brigade krijgt opnieuw de CV90

Na de bezuinigingsronde van 2013 werd besloten om 13 Gemechaniseerde Brigade om te vormen tot een gemotoriseerde (lichte) brigade. Van de 88 overbodig geworden CV90’s werden er in 2014 44 verkocht aan Estland. Van de overige 44 gingen er 12 naar de opleidingspoule en 32 werden bij de leverancier gestald.

En dan 12 jaar later, op 19 december 2025, maakte Defensie bekend een (nog onbekend) aantal CV90’s aan te schaffen voor de 13^e Brigade (dat 13 Middelzware Brigade zal gaan heten). De brigade krijgt bovendien een extra pantserinfanteriebataljon met de Nassau-Dietzkazerne in Budel als thuisbasis. Defensie sluit zich voor de koop aan bij de gezamenlijke Europese inkoop via het Nordic Initiative.

De nieuwe modellen zijn de CV90 IGV Nordic Edition. Deze versie voldoet aan de operationele eisen voor een Nederlands pantserinfanteriebataljon en het is een doorontwikkeling van de configuratie van de Nederlandse CV90 na de huidige midlife update.

Voor de aankoop is tussen de 1 en 2,5 miljard euro in het investeringsbudget van Defensie beschikbaar. Vanwege de operationele en commerciële vertrouwelijkheid zijn de aantallen, levertijden en het budget niet openbaar gemaakt. De contractondertekening is naar verwachting medio 2026 (na de D-brief waarin de Tweede Kamer wordt geïnformeerd).

Meer beelden en informatie

Wil je meer zien? Bekijk dan het volledige fotoarchief van de CV90 of ga terug naar het complete overzicht van militaire voertuigen van de Nederlandse krijgsmacht.