Dixi
De Dixi is al decennia het vertrouwde gezicht op militaire oefenterreinen. Maar het felgekleurde blauwe huisje is niet de enige optie meer. Moderne operaties vragen steeds vaker om compactere en flexibelere sanitaire oplossingen.
Shit happens
Een van de zekerheden is dat mensen met regelmaat naar de wc moeten. Ook militairen op oefeningen en in oorlogssituaties moeten regelmatig naar het toilet. Een volwassene gaat gemiddeld 5 tot 8 keer per 24 uur naar het toilet om te plassen, op basis van een gezonde vochtinname van 1,5 tot 2 liter. Voor ontlasting geldt een ruimere norm: dat varieert van drie keer per dag tot drie keer per week.
Vroeger loste de krijgsmacht dit op met een latrine, oftewel een gat in de grond. Sinds de jaren negentig mag dat niet meer vanwege de hygiëne en de bodemverontreiniging. Daarna kwamen de Dixi en het chemisch toilet, waarbij vloeistoffen de ontlasting afbreken en de geur maskeren. Voor veel situaties is dat afdoende. Maar voor militairen die te voet opereren of hun positie niet kunnen verlaten, is een vast toilet geen oplossing.
De Dixi: de standaard op het oefenterrein
De Dixi is een merknaam voor mobiele toiletten, al sinds de uitvinding in 1973 te vinden op bouwplaatsen en evenementen. Door merkverwatering wordt de naam ook gebruikt voor cabines van andere leveranciers. Zoals bij ECO Toilet die ook enige jaren de leverancier was. Dixi Sanitary Services is op dit moment de hoofdleverancier van Defensie. In april 2025 won men de aanbesteding voor de zogeheten ‘mobiele sanitaire voorzieningen’ bij Defensie.
De Dixi-cabine is gemaakt van kunststof. Uitwerpselen worden opgevangen in een tank met chemicaliën. De meeste modellen hebben ook een urinoir dat uitkomt in dezelfde opvangbak. De tank is geschikt voor ongeveer 400 toiletbeurten. Met speciale vrachtwagens worden de Dixi’s regelmatig uitgezogen en schoongemaakt.
Ook in het buitenland maken militairen gebruik van mobiele toiletten.
Moderne sanitaire oplossingen
Op oefenterreinen en in tijdelijke militaire kampen werkt de Dixi goed. Of je kiest nog steeds voor de vrije natuur. Maar soms kan je je behoefte niet in die natuur doen: wie dagen in een observatiepost zit, kan de positie niet altijd verlaten. Hetzelfde geldt in omgevingen met een grote dreiging van drones, zoals momenteel in Oekraïne het geval is. Voor die situaties zijn er kleinere, draagbare alternatieven.
Clesana: waterloos toiletsysteem
Op de eRIC-beurs in 2026 was Clesana aanwezig met een waterloze toiletoplossing. Het systeem sluit de inhoud na gebruik af in een luchtdichte zak. Een speciaal middel bindt de vloeistoffen. De gesealde zakken zijn geur- en lekvrij en mogen bij het huishoudelijk afval. Een ingebouwde accu verzorgt het dichtsmelten en de aanvoer van een nieuwe zak. De Clesana X1, het draagbare model, weegt 12 kilogram.
Potti Corp: individuele oplossing
Voor individueel gebruik levert Potti Corp EU nog compactere oplossingen. De Nederlandse krijgsmacht gebruikt deze producten al hebben we ze nog niet in de praktijk gezien.
Het basisproduct is de Disposa-John, een gesloten zak voor vaste en vloeibare afvalstoffen. De vloeistoffen worden door korrels in de zak gebonden. In een verpakking zitten toiletpapier en een antibacterieel doekje. Na terugkomst gaat de Disposa-John bij het huishoudelijk afval. Vanwege de kunststoffen mag de verpakking niet begraven worden!
Voor wie meer comfort wil, levert Potti Corp de Pronto Commode: een uitklapbare zitting waarin de Disposa-John wordt bevestigd.
De Dixi zullen we nog lange tijd op het oefenterrein tegenkomen. Met systemen van Clesana en Potti Corp zien we dat ook de sanitaire voorzieningen zich aanpassen aan de eisen van moderne militaire operaties.
« Terug naar de Woordenlijst