Martin BosOefeningen

Eindoefening met gewonden bij het DGOTC

Enkele tientallen militairen sluiten bij het Defensie Gezondheidszorg Opleidings- en Trainingscentrum (DGOTC) in Hilversum hun opleiding af als gewondenhelper of medic. Tijdens de eindoefening in het oefenhuis House of Practice (HOP) op de Korporaal van Oudheusdenkazerne krijgen ze te maken met meerdere gewonden, nagebootste verwondingen en een omgeving vol geluid en rook. Ze moeten onder druk de juiste medische handelingen uitvoeren en de slachtoffers voorbereiden op vervoer.

MEDIC!

In oorlogsfilms is het een bekende scène: een militair raakt gewond en een kameraad roept om een medic. Even later snelt een hulpverlener naar het slachtoffer. In werkelijkheid is de hulpverlening minder eenvoudig. De gewondenhelper of medic moet onder dreiging beoordelen wat er nodig is en welke handelingen op dat moment mogelijk zijn. Het leven van de gewonde hangt af van wat er gebeurt.

De kandidaten en het DGOTC

De kandidaten zijn al volwaardig militair en komen uit alle onderdelen van Defensie. Hun medische opleiding volgen ze bij het DGOTC, dat vrijwel alle geneeskundige opleidingen voor militairen verzorgt. Wie vandaag slaagt, krijgt de kwalificatie gewondenhelper of medic.

Gewondenhelper en medic

De militaire gewondenzorg heeft een lange geschiedenis. In het Romeinse leger waren er capsarii, die verbandmiddelen bij zich droegen. Rond 1792 liet de Franse chirurg Dominique Jean Larrey voor het revolutionaire Franse leger “vliegende ambulances” ontwikkelen. In 1862 voerde Jonathan Letterman bij het Amerikaanse Army of the Potomac een evacuatiesysteem met eigen ambulances en personeel in. Later voegden legers medisch getrainde soldaten rechtstreeks toe aan de gevechtseenheden.

Amerikaanse legerhelm met witte cirkels en daarop een rood kruis.
Amerikaanse combat medic (re-enactment)

Defensie kent tegenwoordig twee vormen. De gewondenhelper heeft de medische taak als bijtaak. Hij is primair infanterist, marinier of verkenner en wisselt van rol zodra er iemand gewond raakt. Een vergelijkbare functie staat internationaal bekend als Combat Lifesaver (CLS). Naast de gewondenhelpers zijn er gespecialiseerde medische eenheden, zoals het 400 Geneeskundig Bataljon.

De cursus in Hilversum draait om de zogeheten Tactical Combat Casualty Care (TCCC): handelen volgens het protocol zodat een gewonde in leven blijft tot de medische evacuatie (medevac) er is. Een gewondenhelper is geen arts of verpleegkundige.

De medic (in militaire spreektaal ook wel hospik genoemd) heeft de medische zorg als hoofdtaak. Hij blijft militair en vecht mee als het moet, maar zijn verantwoordelijkheid ligt bij de gewonden. De medic verleent de complexere zorg. De aanwezigheid van medische zorg is bovendien goed voor het moreel: wie weet dat een gewonde snel en goed hulp krijgt, gaat met meer vertrouwen het veld in.

Realistische slachtoffers van Grip5

De oefenslachtoffers komen van Grip5, een bedrijf dat gespecialiseerd is in realistische scenario- en crisistrainingen. De acteurs kennen de medische en medisch-tactische protocollen van hulpdiensten en kunnen erop inspelen. Met make-up en gespeelde pijn- en stressreacties overtuigen dragen ze bij aan een realistische oefening.

Chaos in het oefenhuis

De eindoefening in het HOP laat zien of de kandidaten hun kennis onder druk kunnen toepassen. Ze doorlopen drie fasen: chaos, stabiliseren en voortzetten.

Binnen liggen de slachtoffers verspreid over de ruimtes. Ze schreeuwen om hulp, geluidseffecten vullen het gebouw en rook beperkt het zicht. Voor de kandidaten die binnenkomen is dat meteen de eerste test: kalm blijven en het werk gaan doen.

Stabiliseren volgens MARCH

De gewondenhelpers en medics gaan het pand in en stabiliseren de slachtoffers volgens het geleerde MARCH-protocol. Elke letter staat voor een levensbedreigend probleem, in de volgorde waarin de kandidaten ze aanpakken.

  • Massive hemorrhage: het stoppen van ernstige bloedingen, bijvoorbeeld met een tourniquet of drukverband.
  • Airway: de luchtweg vrijmaken of vrijhouden.
  • Respiration: de ademhaling beoordelen en problemen behandelen.
  • Circulation: de bloedsomloop beoordelen en tekenen van shock herkennen.
  • Hypothermia / Head injury: onderkoeling voorkomen en alert zijn op hoofdletsel.

Buiten de zorg voortzetten

Omdat het pand in het scenario onveilig is, moet iedereen naar buiten.

Op het veld zetten de kandidaten de zorg voort. Ze stabiliseren de slachtoffers verder en vullen de gewondenkaart (field medical card) in, waarop ze vastleggen wat er aan de hand is en welke behandeling een gewonde heeft gehad. Daarna bereiden ze de slachtoffers voor op vervoer naar het (veld)hospitaal. Niet elk slachtoffer is dan nog in leven.

Klaar

De oefenleiding beëindigt de oefening. De oefenslachtoffers en kandidaten mogen zich weer ontspannen. De effecten in het HOP zijn gestopt en de kandidaten gaan binnenkort terug naar hun eenheid. Bij het DGOTC begint binnenkort de voorbereiding voor een nieuwe groep.


De gezichten van de militairen op de foto’s zijn met behulp van AI onherkenbaar gemaakt. In plaats van een balkje over de ogen of een mozaïek is het hele gezicht vervangen. Zo blijft het karakter van de foto grotendeels behouden.