Militair portret waarbij hij een helm met sensoren draagt

MCTC-systeem

Een open terrein met huizen, verspreid over honderden hectares. Militairen in gevechtsuitrusting bewegen gecoördineerd door bossen en het oefendorpen. Ze schieten niet met echte munitie maar elke beweging en actie telt. Een knipperlicht op een voertuig betekent: uitgeschakeld. Wat hier plaatsvindt, is geen echte strijd, maar een oefening met het Mobile Combat Training Centre. Kortweg het MCTC-systeem.

Realistisch trainen met lasers en sensoren

Het MCTC-systeem is in het Nederlands bekend als het Geïnstrumenteerde Oefen- en Trainingscapaciteitssysteem (GOT-systeem) ofschoon deze tem in de praktijk niet wordt gebruikt. Het systeem maakt het mogelijk om gevechtssituaties nauwkeurig en veilig na te bootsen. Lasers en sensoren vervangen echte kogels en granaten, maar het effect blijft realistisch. Militairen leren zo de directe gevolgen van hun acties kennen zonder de gevaren van scherpe munitie. Wordt iemand ‘geraakt’, dan meldt het systeem direct of hij of zij ‘gewond’ of ‘uitgeschakeld’ is.

Het systeem is veelzijdig en simuleert aanvallen met zowel klein- als grootkaliberwapens. Het bepaalt nauwkeurig de impact op mens en materieel. Hierdoor krijgen militairen inzicht in hun optreden, samenwerking en effectiviteit als eenheid.

Van MILES naar MCTC

Tot het einde van de twintigste eeuw werkte Defensie met het MILES-systeem (Multiple Integrated Laser Engagement System). Maar de behoefte aan een modernere, flexibelere oplossing groeide. Een systeem dat ook werkt in diverse terreinen, met verschillende wapens en in uiteenlopende scenario’s. Na een aanbesteding werd Saab Training Systems. geselecteerd. Voor 90 miljoen gulden (destijds ongeveer 41 miljoen euro) werd het MCTC-systeem in gebruik genomen, met een contractduur van vijftien jaar.

In 2018 volgde een nieuw contract. Doel: verbetering van het systeem en een verlengde ondersteuning. Tegelijkertijd startte men het project ‘Levensduurverlenging geïnstrumenteerde oefen- en trainingscapaciteit voor grondgebonden eenheden’ . In 2021 werd hiervoor de overeenkomst gesloten, waarmee Defensie het gebruik tot 2031 (met optie tot 2036) en een modernisering veiligstelde. De totale investering van het laatste contract komt (volgens planning 2025) uit op 120 miljoen euro. In 2025 zien we de eerste vernieuwde MCTC-systemen voor het eerst in het veld. Dit nieuwe systeem is direct te herkennen door de andere sensoren op de helm (naast uiteraard alle kleine veranderingen).

Hoe werkt het systeem?

Iedere deelnemer aan een oefening, vriend en vijand, draagt sensoren op helm en vest. Ook de voertuigen zijn uitgerust met sensoren. Elk wapen beschikt over een zender die een onzichtbare laserpuls afvuurt. Het centrale computersysteem berekent de uitwerking van elk schot, met inbegrip van wapentype en munitiesoort. Zo ontstaat een realistische terugkoppeling.

Op een commandopost (EXCON, Exercise Control) volgen instructeurs en oefenleiders het verloop van de oefening. Op beeldschermen worden de resultaten van het MCTC-systeem in realtime getoond en opgenomen. Naast het schieten houdt het systeem ook de beweging en positie. De opgenomen radiogesprekken voegen een extra dimensie aan de training toe.

Met steunzenders is het mogelijk om een bataljonsoefening over een gebied van 200 km² te volgen! Het complete regelsysteem zit in een container, een grote antenne ontvangt alle signalen.

Zenders

Op alle persoonlijke- en groepwapens is een BT-47 Small Arms Transmitter (SAT) gemonteerd. Het systeem bestaat uit een laser die korte en voor het oog onschadelijke pulsen uitzendt.

Voertuigen en grote wapensystemen gebruiken de BT-46 laser zend/ontvanger. De software houdt rekening met de eventuele baan van het geschut en de vluchttijd en uitwerking van een granaat.

Ontvangers

De deelnemers aan de oefening krijgen het Personnel Detection Device (PDD). Het meest zichtbaar hiervan zijn de verschillende sensoren en reflectoren die het onder vuur liggen opvangen. In het vest zitten, naast de accu, een GPS-systeem en een zender.

In de ontvangers zie je het grootste verschil tussen de eerste versie van het MCTC en de versie die in 2025 beschikbaar is gekomen. De eerste versie is relatief groot.

De nieuwe versie is een stuk kleiner zoals in 2025 te zien is in de oefeningen Falcon Spring en Bastion Lion.

Voertuigen hebben hun eigen ontvanger. Sommige van hen zijn uitgevoerd met een systeem dat via een optische signaal (fel wit knipperen) aangeeft dat een voertuig buiten gevecht gesteld is. Er zijn tegenwoordig ook ontvangers op de gevels in de oefendorpen (zoals Marnehuizen).

In 2025 zien we ook de nieuwe sensoren op de voertuigen.

MCTC in gebruik

Training met het MCTC-systeem kan tot op bataljonsniveau (oefenniveau 5) plaatsvinden. Hieronder enige foto’s van de inzet van het systeem. Wanneer een militair is ‘geraakt’, dan toont het systeem dit onmiddellijk aan. De militair zet dan zijn helm af en legt het wapen neer en hij mag niet meer deelnemen aan die fase van de oefening. Zie ook de reportage ‘Verovering van de Godthelpbrug‘ voor een oefening waarbij uitgebreid het MCTC-systeem is gebruikt.

Onderhoud

Saab Training Systems onderhoudt een deel van het systeem en helpt in de oefeningen.

Recente vernieuwingen

Drones binnen het MCTC

De meest moderne manier van vechten wordt ook door Saab ontwikkeld. Hij nog niet grootschalig in gebruik bij Defensie, nog niet tegengekomen: een MCTC-drone. Deze kan een ‘payload drop’ simuleren via een laserpuls die een lading nabootst. De impact van deze gesimuleerde aanval is realtime zichtbaar in het MCTC-systeem en bij militairen en materieel in het getroffen gebied. De drone kan bovendien ook (gesimuleerd) vuur ontvangen..

Simulatiecentrum Landoptreden (van wie ook de drone-foto’s hieronder zijn) was betrokken bij de proef tijdens Bastion Lion in 2025: “De eenheid reageerde enthousiast. Er zijn nog verbeterpunten om de werking te verfijnen, maar dit experiment brengt ons een flinke stap dichter bij de implementatie van drones binnen de gesimuleerde trainingsomgeving van MCTC.”

De MCTC-mortier

Saab presenteerde op het Combined Arms Symposium eind 2025 in Amersfoort de mortier-versie van het MCTC. Deze versie is gebaseerd op het 81 millimeter mortier. De schutter hoort bij het schieten een knal. De granaat kan uit de schuitbuis gepakt worden. Op het MCTC-beeldscherm zie je de uitwerking van het schot. Nederland is een van de klanten voor dit systeem.

Meer informatie

« Terug naar de Woordenlijst