Turkse marine bezoekt Rotterdam
Vier schepen van de Turkse marine brachten afgelopen weekend een vriendschapsbezoek aan Rotterdam. Het eskader, dat deelnam aan de NAVO-oefening Steadfast Dart 2026, bestond uit de drone carrier en amfibisch aanvalsschip TCG Anadolu, de fregatten TCG Oruçreis en TCG Istanbul en het bevoorradingsschip TCG Derya.
Vooral de TCG Anadolu trok aan de Wilhelminakade de aandacht. Het 232 meter lange schip geldt als ’s werelds eerste operationele drone carrier. In dit artikel kijken we naar de oefening Steadfast Dart 2026, de Turkse marine en de schepen die in Rotterdam te zien waren.
Steadfast Dart 2026
Voor de Turkse marine (Türk Deniz Kuvvetleri) is een bezoek aan een Nederlandse haven allesbehalve vanzelfsprekend. Het gebruikelijke operatiegebied ligt in het oosten van de Middellandse Zee, de Egeïsche Zee en de Zwarte Zee. Voor Steadfast Dart 2026, de grote NAVO-oefening van 2 januari tot 18 maart 2026, zette het eskader koers naar West-Europa.
Aan de oefening namen circa 10.000 militairen deel, afkomstig uit 13 bondgenootschappelijke landen. Ze brachten 17 marineschepen, meer dan 20 vliegtuigen en zo’n 1.500 militaire voertuigen samen, voornamelijk in Duitsland. Het doel: testen of de NAVO snel en gecoördineerd kan optreden over land, in de lucht, op zee en in het cyberdomein.
Centraal in de oefening stond de Allied Reaction Force (ARF). Dit is de snel inzetbare eenheid van de NAVO die in crisissituaties razendsnel moet kunnen optreden. Het was de eerste grote inzet van de ARF binnen het verantwoordelijkheidsgebied van het Allied Joint Force Command Brunssum (AJFC Brunssum). Naast klassieke troepenverplaatsingen oefende de ARF ook met nieuwe capaciteiten zoals geavanceerde inlichtingen- en verkenning, onbemande vliegtuigen (UAS) en anti-UAS-systemen. Onderstaande foto’s via de NAVO:
Tijdens de oefening liet de TCG Anadolu bovendien zien waartoe zij in staat is. Op 18 februari 2026 voerde een Bayraktar TB3-drone een demonstratievlucht uit vanuit de Oostzee. De drone maakte een vlucht van acht uur samen met Eurofighter Typhoons van de Duitse luchtmacht. Een mijlpaal in de samenwerking tussen bemande en onbemande vliegtuigen.
De Turkse marine: van regionale vloot naar blue water marine
De Turkse marine verdedigt wat in Turkije het ‘Mavi Vatan’ (het Blauwe Vaderland) heet: een doctrine die de Turkse maritieme claims en invloedssfeer beschrijft in de Egeïsche Zee, de Middellandse Zee en de Zwarte Zee. Met een marinegeschiedenis die teruggaat tot de eerste Anatolische vloot in 1081 heeft de marine zich ontwikkeld tot een professioneel onderdeel van de Turkse strijdkrachten.
In de afgelopen twee decennia onderging de vloot een radicale transformatie. Waar de marine voorheen grotendeels afhankelijk was van materieel uit het buitenland, draait alles nu om autonomie en modernisering. Centraal daarin staat het MILGEM-project (Milli Gemi, Nationaal Schip). Dankzij dit ambitieuze project behoort Turkije inmiddels tot de selecte groep landen die moderne oorlogsschepen volledig in eigen beheer ontwerpt én bouwt. De Istanbul-klasse fregatten (zie verderop) zijn daar het tastbare bewijs van.
De Turkse marine ontwikkelde zich van regionale kustwacht tot ‘blue water’ marine, die ver buiten de eigen territoriale wateren kan opereren. De volgende stap is de TF-2000, een luchtdoel-torpedobootjager (anti-air warfare destroyer). De oplevering staat gepland voor 2030. En verder aan de horizon: Turkije is begonnen met de bouw van een vliegdekschip van 285 meter dat rond 2030 opgeleverd moet worden.
TCG Anadolu (L-400): ’s werelds eerste drone carrier
Het grootste schip van het Turkse eskader in Rotterdam was onmiskenbaar de TCG Anadolu. TCG staat bij Turkse marineschepen voor Türkiye Cumhuriyeti Gemisi, Schip van de Republiek Turkije. Het is vergelijkbaar met het Zr.Ms. (“Zijner Majesteits”) dat de Koninklijke Marine gebruikt voor haar schepen.
Het schip heeft een waterverplaatsing van ruim 27.000 ton en een lengte van 232 meter. Technisch gezien is het een amfibisch aanvalsschip van het LHD-type (Landing Helicopter Dock), maar het draagt de titel van ’s werelds eerste drone carrier.
Het verhaal achter die bijzondere rol begint bij een tegenslag voor Turkije. Oorspronkelijk bouwde Turkije de Anadolu om F-35B gevechtsvliegtuigen te dragen. Maar in 2019 sloten de Verenigde Staten Turkije uit het F-35-programma, als reactie op de Turkse aankoop van het Russische S-400-luchtverdedigingssysteem. Turkije moest een andere koers varen.
Daarop besloot Turkije het concept van het schip aan te passen. Samen met de Turkse drone-fabrikant Baykar ontwikkelde de marine de Bayraktar TB3: een onbemand gevechtsvliegtuig (Unmanned Combat Aerial Vehicle of UCAV), speciaal ontworpen voor gebruik op de korte landingsbaan van de Anadolu. Op 19 november 2024 landde de TB3 voor het eerst succesvol op het schip. Naast de TB3 werkt de marine aan de inzet van de Bayraktar Kızılelma: een door een straalmotor aangedreven, stealth gevechts-UAV die luchtgevechten moet kunnen voeren.
De Anadolu kan tot 30 TB3-drones of een mix van helikopters en drones aan boord nemen. Het vliegdek is 5.440 vierkante meter en beschikt aan de voorzijde over een zogeheten ski-jump (starthelling). Aan boord is ook een dok voor vier landingsvaartuigen. Er is een opslag voor 27 amfibische aanvalsvoertuigen en een zware laadruimte voor bijvoorbeeld tanks. De bewapening omvat een RAM-raketlanceerder (Rolling Airframe Missile), twee Phalanx CIWS-systemen (Close-In Weapon System) en meerdere afstandsbediende kanonnen.
De Anadolu bouwde Turkije in samenwerking met het Spaanse Navantia, op basis van het ontwerp van de Spaanse Juan Carlos I. Het schip liep in 2016 van stapel bij scheepswerf Sedef in Istanbul en trad op 10 april 2023 in dienst.
AS-532 Cougar helikopters
Aan boord zijn er drie AS-532 Cougar helikopters. Het type dat ook door de Nederlandse luchtmacht gebruikt wordt.
AH-1W Super Cobra helikopters
De Turkse marine beschikt sinds 2022 over 10 AH-1W Super Cobra helikopters. Op de TCG Anadolu stonden er tijdens het bezoek drie: twee op het vliegdek en een in de hangar. Tijdens Steadfast Dart 2026 leverden de Super Cobra’s luchtsteun bij een amfibische landing (zie foto bovenaan), terwijl Turkse mariniers aan land gingen. De AH-1W Super Cobra wordt op termijn vervangen door de Turkse TAI T929 ATAK 2.
S-70B Seahawk helikopter
Naast de Cougar en de Super Cobra is de S-70B Seahawk het derde helikoptertype aan boord van de TCG Anadolu. De Seahawk vormt de ruggengraat van de anti-onderzeebootoorlogvoering (ASW), oppervlakte-aanvallen en verkenningscapaciteiten van de Turkse marine. De helikopter is een maritieme variant van de bekende UH-60 Black Hawk. Het is de boordhelikopter voor de fregatten van de vloot (zoals die in Rotterdam zijn).
Bayraktar TB3 drones
De TCG Anadolu noemt men niet voor niets een drone carrier. Aan boord stonden drie Bayraktar TB3’s, een UCAV ontwikkeld door het Turkse bedrijf Baykar. De drone is speciaal ontworpen voor gebruik op schepen zoals de Anadolu. De TB3 heeft een maximaal startgewicht van 1.600 kilogram, een vliegduur van meer dan 24 uur en een maximumsnelheid van 160 knopen (circa 300 km/u). Onder de vleugels hangen vandaag inerte Roketsan MAM-L lasergeleide bommen.
TCG Oruçreis (F-245)
De TCG Oruçreis is een fregat van de Barbaros-klasse en droeg de naam van Oruç Reis (circa 1474–1518), een Ottomaans admiraal. Hij stond bekend als een van de meest geduchte zeevaarders van zijn tijd. Het schip liep op 28 juli 1994 van stapel en trad op 23 mei 1997 in dienst.
Met een lengte van 118 meter en een waterverplaatsing van 3.380 ton bij volle belading is de Oruçreis een middelgroot fregat. De aandrijving bestaat uit een CODOG-systeem: een combinatie van gasturbines en dieselmotoren (Combined Diesel Or Gas). Op gasturbine haalt het schip een topsnelheid van 32 knopen (circa 59 km/u). De actieradius bedraagt 4.100 zeemijl bij een kruissnelheid van 18 knopen.
De Oruçreis onderging onlangs een ingrijpende midlife update (MLU). De oude Mk 29 Sea Sparrow-lanceerinstallatie maakte plaats voor de Mk41 verticaal lanceersysteem (VLS) met 8 cellen voor RIM-162 ESSM-raketten. De verouderde AWS-9-zoekradar werd vervangen door een moderne SMART-S Mk2 3D-radar. Verdere verbeteringen aan elektronische oorlogsvoering en de bewapening zijn gepland, waaronder vervanging van de Harpoon door het Turkse Atmaca-systeem.
TCG Istanbul (F-515)
De TCG Istanbul is het paradepaardje van het MILGEM-programma en het eerste schip van de nieuwe Istanbul-klasse fregatten. Turkije legde de kiel op 19 januari 2017 op de werf bij de stad Istanboel. Op 23 januari 2021 liep het schip van stapel. Op 19 januari 2024 trad de Istanbul officieel in dienst, precies zeven jaar na de kiellegging.
Meer dan 75 procent van de systemen aan boord stamt uit Turkse productie. Dat maakt de Istanbul het Turkse oorlogsschip met het grootste aandeel aan binnenlandse technologie tot nu toe. Het fregat is een vergrote variant van de Ada-klasse korvet. Het beschikt over het Turkse MiDLAS-lanceersysteem met 16 cellen, geschikt voor HISAR-luchtverdedigingsraketten. De antischip-bewapening bestaat uit zestien Atmaca-raketten. Verder heeft de Istanbul een 76 mm scheepskanon, een Aselsan Gökdeniz 35 mm CIWS-systeem en twee torpedolanceerbuizen. Het schip heeft een platform en hangar voor de hierboven genoemde S-70B Seahawk boordhelikopter.
De Istanbul-klasse telt uiteindelijk tien schepen: acht voor de Turkse marine en twee voor de Indonesische marine. De kennis en ervaring die Turkije opdoet met dit programma vormt bovendien de basis voor een volgende generatie schepen: de TF2000-klasse destroyers.
Belangstelling vanuit de stad
Het Turkse bezoek aan Rotterdam trok veel belangstelling. Vooral mensen met Turkse achtergrond én een zichtbare Turkse trots brachten een bezoek.
Deel 2: tentoonstelling Turkse defensie-industrie
Met het bezoek aan Rotterdam liet de Turkse marine een modern en snel veranderde marine zien. Tijdens het bezoek organiseerde de Turkse marine aan boord van de TCG Anadolu ook een tentoonstelling van de Turkse defensie-industrie. Meer daarover, inclusief foto’s, zie je in deel 2 van dit artikel.
