Onbemand verkenningsvliegtuig boven Drenthe

Deze week klinkt het gezoem van een onbemand militaire verkenningsvliegtuig boven de Drentse akkers. Defensie oefent er met het X-300 Integrator verkenningssysteem dat sinds 2019 deel uitmaakt van de krijgsmacht. In dit artikel nemen we je mee in alle stappen die bij een succesvolle verkenningsvlucht komen kijken. De technische informatie over de X-300 vind je op de afzonderlijke themapagina.

De X-300 Integrator wordt ingezet door de 107 Aerial Systems Battery (107 ASBt) van JISTARC, de specialistische inlichtingeneenheid van de landmacht. JISTARC staat voor Joint Intelligence, Surveillance, Target Acquisition & Reconnaissance Commando en is een inlichtingeneenheid van onze krijgsmacht. Het huidige personeel komt uit de Landmacht, Luchtmacht en Korps Mariniers. Zelfs iemand vanuit het Dienjaar Defensie heeft er zijn plaats gevonden.

Eigen opleiding 107 ASBt

De X-300 Integrator is een complex en (in gewicht) zwaar systeem. Dit zorgt ervoor dat er gespecialiseerd personeel nodig is. De piloten krijgen hun opleiding bij de fabrikant Insitu in de Verenigde Staten. Het 107 ASBt leidt zelf zijn grondpersoneel op op de Tonnetkazerne in ’t Harde bij de Flight Training Organisation. Goed vliegen (en alles wat daarbij komt kijken) leer je echter niet alleen op de kazerne. Nu het Nederlandse leger zich nadrukkelijker richt op de Hoofdtaak 1 (het verdedigen van Nederland en bondgenoten), is het ook belangrijk om in eigen land te oefenen. De eenheid traint tussen de akkers van Drenthe waar nieuwe medewerkers van de batterij het vak in de praktijk brengen.

De totale oefening van 107 ASBt duurt 2 weken. Het Nederlandse klimaat geeft daarbij in november zijn eigen uitdagingen. Mist en (mot)regen bepalen de operaties. Windvlagen beperken eveneens het vliegen. Overdag of in het donker vliegen maakt trouwens voor de eenheid niet uit.

Voorbereiden en plannen

Een verkenningsvlucht vraagt om gedegen voorbereiding. Al maanden voor de oefening beginnen de voorbereidingen. Grondeigenaren geven toestemming voor het gebruik van hun land, ook tijdens de suikerbietenoogst. De Nederlandse luchtvaartautoriteiten zijn op de hoogte gebracht. Het onbemande vliegtuig vliegt op een hoogte tussen de 500 en 2000 meter.

Tijd om het te gaan oefenen. Het complete verkenningsvliegtuig past in een paar carbon opbergboxen die met een Gryphus worden vervoerd. Het vliegtuig wordt onder de beschutting van een tentdoek in elkaar gezet.

Vaardige handen brengen tegelijkertijd de lanceerinstallatie in gereedheid. De generator op de lanceerinstallatie voorziet ook in de stroom die nodig is voor het op de grond starten van de elektronica in het vliegtuig.

De militairen voeren een groot aantal preflight controles uit. Klopt het brandstofsysteem? Is de pitot-buis (de spriet voorop het vliegtuig die snelheid en hoogte meet) schoon? Werkt het navigatiesysteem? En natuurlijk is tanken een belangrijk onderdeel in het proces. Net als het opwarmen van de motor opdat die straks soepel zal starten en lopen.

Als alles klopt, wordt het vliegtuig op de lanceerrails gezet. De motor wordt gestart. Nog een paar laatste controles en dan….

Lanceren

Het lanceren van de verkenningsvliegtuig gebeurt vanaf een lanceerrails. Een compressor vult een luchttank en met een druk op de knop komt de druk vrij en begint de start. Met een enorme kracht krijgt het vliegtuig zoveel snelheid dat het aan het einde van de rails op eigen kracht verder kan. Na al het geluid van een op volle toeren draaiende motor is het opeens weer stil tussen de akkers. Binnen een paar seconden is hij uit het zicht.

Verkennen

De daadwerkelijke vlucht wordt vanuit twee DAF viertonners bewaakt. Met één voertuig wordt met een straalzender de verbinding met het verkenningsvliegtuig onderhouden. Vanuit de container op de andere DAF wordt het toestel bestuurd en wordt de verkenningsapparatuur bediend. De daadwerkelijke interpretatie van de videobeelden is op een andere plek, alle beelden worden daarnaartoe doorgestuurd. Een aggregaat voorziet het geheel van elektriciteit.

De voertuigen staan hier nu open en bloot in het veld. Bij deze oefening gaat het om het trainen van de bemanning in het bedienen van het verkenningssysteem. Er is daarom geen noodzaak om verborgen of gecamoufleerd te opereren. Iets dat in een strijd natuurlijk anders ligt.

Het onbemande vliegtuig vliegt in het Nederlandse luchtruim waar ook anderen (burgers en militairen) vliegen. Het vliegtuig is daarom ook niet ‘gecamoufleerd’ maar juist zichtbaar gemaakt. Tijdens de gehele vlucht zendt het toestel een radiosignaal uit waardoor hij voor iedereen te volgen is.

Landen

Na uren vliegt de X-300 weer boven ons hoofd. Klaar om te landen. Deze landing gaat via de zogenoemde ‘skyhook’. Het vliegtuig vliegt tegen een touw aan en haakt eraan vast. Op deze manier is er geen landingsbaan nodig. De bemanning laat daarna het toestel beheerst zakken op de transportwagen. Het vangsysteem staat naast de voertuigen in het open veld. In een operationele situatie kan het vangsysteem natuurlijk overal staan. Of er alleen staan als er een toestel moet landen.

Nazorg

De onbemande verkenningsvliegtuig staat weer veilig op de grond. De militairen maken het laatste stukje van de operatie af. Het toestel wordt geheel nagelopen en de boordcomputer wordt uitgelezen. Brandstof wordt uit het toestel gezogen en de oefening wordt kort geëvalueerd.

Ik ben zeer trots op de mannen van 107 Aerial Systems Battery die dit mogelijk gemaakt hebben, alle voorbereidingen en het harde werk van het peloton deze week hebben de vluchten mogelijk gemaakt. Ook de monteurs van de Maint hebben geweldige service verleend. Zo zie je maar, geloof in een doel en zet gezamenlijk de schouders eronder dan is er veel mogelijk . Het “nieuwe” personeel heeft een mooie stijgende lijn laten zien. En ook de beeld-analisten zijn goed getraind met een realistisch scenario. Deze oefening is nu al een groot succes.
_{Opperwachtmeester Frank}

Voor de oefening van vandaag wordt dit toestel weer ingepakt in zijn opbergboxen. Een andere Integrator mag de lucht in. Met hun ervaring kan 107 ASBt continu een toestel in de lucht houden!

Naschrift: Op verzoek van Defensie zijn alle medewerkers van 107 ASBt in dit artikel onherkenbaar gemaakt. Er is gekozen voor grove bewerking aangezien subtiele aanpassingen met moderne programmatuur (deels) ongedaan gemaakt kunnen worden.