Host Nation Support

« Back to Glossary Index

Host Nation Support (HNS), of in het Nederlands ‘gastlandsteun’, betekent dat NAVO-bondgenoten elkaar helpen bij militaire operaties op elkaars grondgebied. Dit kan zowel in vredestijd als tijdens crises of oorlog zijn.

De officiële definitie uit het NATO Logistics Handbook:

Civil and military assistance rendered in peace, crisis, and war by a Host Nation to Allied forces and NATO organizations which are located on or in transit through the Host Nation’s territory. The basis of such assistance is commitments arising from the NATO Alliance or from bilateral or multilateral agreements concluded between the Host Nation, NATO organizations and (the) nation(s) having forces operating on the Host Nation’s territory.


Nederlandse vertaling:
Civiele en militaire bijstand die in vredestijd, crisis en oorlog door een gastheerland wordt verleend aan geallieerde troepen en NAVO-organisaties die op of tijdens doorvoer door het grondgebied van het gastheerland zijn gestationeerd. De basis voor deze bijstand zijn de verplichtingen die voortvloeien uit het NAVO-bondgenootschap of uit bilaterale of multilaterale overeenkomsten die zijn gesloten tussen het gastheerland, NAVO-organisaties en (de) natie(s) die troepen op het grondgebied van het gastheerland hebben gestationeerd.

In Nederland

Host Nation Support is voor Nederland, met diverse zeehavens, vliegvelden en een goed spoor- en wegennet, een belangrijke taak. We hebben bovendien een strategische ligging, verder van de oostgrens van het NAVO-verdragsgebied. We zijn relatief gemakkelijk bereikbaar voor grote zeeschepen. Zowel uit Groot-Brittannië als uit de Verenigde Staten of Canada. Bovendien staat Nederland ook bekend als goede logistieke partner.

De grootste gastland-operaties zijn met Amerikaanse troepen. Amerika heeft standaard troepen in bijvoorbeeld het oosten van Europa gelegerd. Dit zijn complete brigades en ze zijn per periode in Europa, inclusief het personeel en materieel. Bij een rotatie, een wisseling, worden dus niet alleen de militairen vervangen maar ook al hun materieel. Bovendien zijn er natuurlijk NAVO-oefeningen waarbij een complete eenheid op gevechtssterkte ‘even’ naar Europa komt.

Organisatie

Het Bureau Host Nation Support in Den Haag verzorgt alle aanvragen voor gastlandsteun. Bij de daadwerkelijke uitvoering zijn bijna altijd meerdere onderdelen van de krijgsmacht betrokken. Bij grote operaties wordt het terrein beveiligd door bijvoorbeeld de Natres. Bij verplaatsingen met vliegtuigen of helikopters regelt de Koninklijke Luchtmacht de vluchtplanning en vliegveiligheid. Bij verplaatsingen via de haven zorgt de Koninklijke Marine voor het beveiligen van de waterzijde. De Marechaussee regels de veiligheid op de weg. Kazernes of vliegbasis kunnen gebruikt worden voor het tanken van voertuigen of vliegtuigen. Of als logies-accommodatie. En natuurlijk moeten al die troepen die komen ook te eten krijgen en sanitaire voorzieningen hebben.
En natuurlijk is er de militair-civiele samenwerking. Veel transporten gaan over de civiele spoorlijnen. Of via diepladers van particuliere bedrijven.

De regionale territoriale commando’s fungeren als regionale coördinatoren, omdat de ondersteuning ook plaatsvindt op regionaal en lokaal niveau. an zeer specifieke diensten op zeer specifieke plaatsen. Zo valt een verplaatsing via Eemshaven onder de verantwoordelijkheid van de Regionaal Militair Commandant Noord. RMC’s zijn verantwoordelijk binnen hun eigen landmachtregio het aanspreekpunt voor lokale autoriteiten.

Ook kleine operaties

Het meest in het oog springen de grote troepen- en materieelverplaatsingen. Deze halen ook de nationale pers en de social media. Een veel kleinere vorm kan ook. Bijvoorbeeld wanneer een paar militairen uit een ander land een herdenking bij wonen. De gastheer-organisatie zorgt voor een soepele afhandeling. Of bij het transport van wapens de nodige formaliteiten.

Van alle tijden

Zelfs voordat de term Host Nation Support gangbaar was, verliepen er al transporten via Rotterdam. Zoals in 1986 via de Beatrixhaven in Rotterdam.

Een eigen haven in Rotterdam

Voor Host Nation Support worden nu civiele havens gebruikt in Rotterdam en in Vlissingen. In Eemshaven heeft Defensie een eigen locatie. Met het programma Ruimte voor Defensie is in mei 2025 een havendeel in Rotterdam als voorkeurslocatie genoemd¹. De gehele westelijke kuststrook van de Maasvlakte wordt als oefengebied voor amfibische operaties aangemerkt.

De HNS-reportages van DefensieFotografie

In de volgende reportages van DefensieFotografie komt de Host Nation Support uitgebreid aan bod.

---

1. Ontwerp Nationaal Programma Ruimte voor Defensie | Publicatie | Defensie.nl ↩︎

« Terug naar de Woordenlijst