De brandweer van het ISK, tussen munitie en de natuur

In het hart van de Veluwe ligt een bijzonder terrein van 3600 hectare: het Infanterie Schietkamp (ISK) van de Nederlandse Landmacht. Hier opereert een brandweerkorps dat uniek is in zijn soort. Deze brandweerlieden vormen een essentiële schakel bij de schietoefeningen, maar werken grotendeels buiten het zicht van het grote publiek.

Een rijke geschiedenis en speciale taak

Sinds 1986 heeft het ISK zijn eigen brandweerkorps, dat in 1995 evolueerde van een vrijwillige naar een professionele eenheid. De Landmacht heeft twee van deze speciale korpsen: één op het Artillerie Schietkamp (ASK) en één op het ISK. Hun hoofdtaak? Het bestrijden van branden op het oefenterrein, een cruciale rol om militaire oefeningen ongestoord te laten verlopen en de natuur te beschermen.

Veiligheid voorop in een gevaarlijke omgeving

Veiligheid staat bovenaan de prioriteitenlijst, gezien de constante schietoefeningen en de aanwezigheid van munitie op het terrein. Dit maakt het werk van deze brandweerlieden uniek en gevaarlijk. Vanwege deze risico’s heeft alleen dit speciale korps toegang tot het terrein; de reguliere brandweer moet aan de zijlijn blijven.

Gespecialiseerde uitrusting voor uitzonderlijke omstandigheden

Om in deze gevaarlijke omgeving te kunnen werken, zijn de voertuigen van het ISK-korps speciaal uitgerust. Ze zijn licht bepantserd, beschermd met kevlar en voorzien van moeilijk doordringbare folie op de ramen. Deze maatregelen beschermen de bemanning tegen mogelijke explosies van achtergebleven munitie.

Opleiding en specialisatie

Hoewel de brandweerlieden dezelfde basisopleiding hebben als hun collega’s bij de gemeentelijke korpsen, gaat hun training veel verder. Ze krijgen aanvullende interne opleidingen, waaronder de bijzondere training in helikopterbrandbestrijding. De vaardigheid in natuurbrandbestrijding wordt voornamelijk in de praktijk opgedaan, wat hun expertise uniek maakt.

Inzet en dagelijkse realiteit

Met ongeveer 200 uitrukken per jaar heeft dit korps het druk, waarbij 90% van hun werk natuurbranden betreft. Dit staat in contrast met de inzet van reguliere brandweerkorpsen. Naast brandbestrijding houden ze zich ook bezig met taken als het reinigen van wegdek na ongelukken, het blussen van gebouwbranden en het verlenen van hulp bij ongevallen.

Organisatie en rooster

Het korps telt 32 medewerkers, allen burgers in dienst van Defensie. Ze zijn verdeeld over drie secties van elk 10 personen, onder leiding van een commandant en een plaatsvervangend commandant. Elke sectie draait een week parate dienst, waarbij ze overdag op de kazerne zijn tijdens de schieturen en ’s nachts thuis in consignatie staan, klaar om binnen een half uur op de kazerne te zijn. De inzet van de secties rouleert wekelijks tussen brandweertaken, trainingen en neventaken.

Fysieke fitheid en neventaken

Het zware karakter van het werk vereist een uitstekende fysieke conditie. Jaarlijks ondergaat elke medewerker een keuring en tweemaal per week staat er sport op het programma. Naast hun hoofdtaak heeft iedere brandweerman een neventaak, zoals het onderhouden van schietbanen, het maken van schietschijven, voertuigonderhoud of terreinbeheer.

Materieel en tactiek

Bij een brand rukt men standaard uit met vier voertuigen: twee blusvoertuigen met elk vier man personeel, een waterwagen en een commandovoertuig. Voor specifieke natuurbranden beschikken ze over een gespecialiseerd blusvoertuig. Een motorspuitaanhanger stelt hen in staat water uit de vele waterputten op het terrein te pompen.

Een interessant aspect van hun werk zijn de beheerbranden in het voorjaar, meestal begin maart. Deze gecontroleerde branden helpen niet alleen om zomerbranden te voorkomen, maar dragen ook bij aan de natuurlijke regeneratie van het gebied.

Samenwerking en inzet buiten het ISK

Hoewel ze niet in het buitenland worden ingezet – dat is het domein van de brandweer van de Koninklijke Luchtmacht – spelen ze wel een rol bij grote militaire oefeningen en evenementen zoals de Vierdaagse op Heumensoord. Ook bij Host Nation Support, waarbij Nederland buitenlandse troepen ondersteunt, komt hun expertise van pas.

De samenwerking met regionale brandweerkorpsen, zoals die van Otterloo en Harskamp, beperkt zich voornamelijk tot gezamenlijke oefeningen. Soms assisteert de reguliere brandweer op het ISK, maar omgekeerd gebeurt dit zelden.

De brandweer van de Landmacht op het ISK vervult dus een cruciale, maar vaak voor het publeik onzichtbare rol. Ze zorgen voor de veiligheid op een van de meest uitdagende locaties van Nederland, waar ze dagelijks het onvoorspelbare trotseren om ons leger en onze natuur te beschermen.

Moderne voertuigen

Om al het werk te kunnen doen, beschikt de brandweer van het ISK over moderne voertuigen. We stellen ze hierna voor en noemen de voertuignummers. Alle brandweerauto’s in Nederland hebben namelijk een nummer en de brandweer van Defensie doet daar aan mee. Van Defensie beginnen ze trouwens met ’28’. De laatste vier cijfers worden ook in het radioverkeer gebruikt als roepnaam (callsign).

Tankautospuiten 28-2241 en 28-2242

De brandweer heeft twee terreinvaardige tankautospuiten met de voertuignummers 28-2241 en 28-2242. De twee voertuigen zijn een Ginaf X3335 met een Ziegler brandweer-opbouw en aangeschaft in 2006.

Combinatievoertuig 28-2243

Voor natuurbranden en voor gebouwbranden heeft de ISK-brandweer sinds 2023 een Volvo FMX 420 6×6 en een opbouw van Rosenbauer-Kenbri.

Waterdrager 28-2261 en 28-2262

Voor het blussen van een brand is water nodig. Sinds 2021 kunnen 11.000 liter water en 500 liter schuim met de Tatra Phoenix 480 met Ziegler-opbouw vervoerd worden. Daarnaast is er een watercontainer die met een voertuig met haakarm naar de brand gebracht kan worden.

Logistiek voertuig 28-2281

Het logistieke voertuig van het korps is sinds 2013 een Iveco Trakker Hi-Land vrachtauto met een kraan en een haakarmsysteem. Je kunt hem hierboven zien met de watercontainer.

Commandovoertuig 28-2291

Een Nissan Pathfinder terreinauto is het commandovoertuig op het ISK.

Reservevoertuig 28-2236

Een brandweerauto wordt als reserve achter de hand gehouden. Het is een Mercedes-Benz Actros met een Ziegler. Tussen 2000 en 2010 heeft hij dienstgedaan op het defensieterrein in Leusden (kazerne onbekend) en tussen 2010 en 2023 was het een van de vaste brandweerwagens op de Harskamp.

Motorspuitaanhanger

Voor het oppompen van water vanaf een waterpunt richting de brand is er een motorspuitaanhanger. Helaas, geen foto.

Vijf generaties op het ISK

De huidige tankautospuiten behoren tot de vijfde generatie van brandweerwagens van de Koninklijke Landmacht. In de jaren 50 startte men met de voertuigen die toen binnen het leger breed ingezet waren, de Nekaf, de YA-126 en de YA-328. Allemaal aangepast aan de behoefte van de brandweer.
Deze voertuigen komen uit een tijd dat de brandweer op een militair complex vanzelfsprekend was. We zien dat bijvoorbeeld terug in de beschrijvingen van de MOB-complexen. Ieder grotere complex had een eigen brandweer.
De oudere brandweervoertuigen zijn formeel alle van RCKL (Rekwisieten). Ze worden onderhouden door de brandweer ISK en staan op het MOB-complex Ede-Driesprong opgeslagen.

Halverwege de jaren 60 kwamen er brandweerauto’s die gebaseerd waren op de DAF V1600. Deze deden tot ver in de jaren 80 dienst.

De volgende generatie brandweerauto’s was opnieuw gebaseerd op de DAF.

De vierde generatie en de voorlopers van de huidige brandweervoertuigen kwam rond de eeuwwisseling.

125 jaar Infanterie Schietkamp

Ondertussen bestaat het Infanterie Schietkamp 125 jaar. Op 28 september 2024 werd dat voor de omwonenden gevierd met een kleine open dag waaraan ook de brandweer van het ISK mocht meedoen.