Martin BosOefeningen

Opbouw veldhospitaal bij het NMM: SAM CHAIN ’26

Op het platform naast het Nationaal Militair Museum (NMM) in Soesterberg bouwt de 421 Hospitaalcompagnie een Role 2 Enhanced-veldhospitaal op. De compagnie valt onder het 400 Geneeskundig Bataljon.

Na de oefening Medic Airbase in 2016 staat er daarmee opnieuw een veldhospitaal op deze plek. De opbouw maakt deel uit van de oefening SAM CHAIN ’26, waaraan ongeveer 250 militairen meedoen. De militairen die straks als verpleegkundige, arts of chirurg in het hospitaal werken, bouwen het ook zelf op, en dat verschilt van een civiel ziekenhuis. Deze reportage laat zien hoe die opbouw verloopt.

Bouwen hoort erbij

Het opbouwen, en later het afbreken, is altijd een vast onderdeel van de oefening. De naam van de oefening SAM CHAIN geeft dat ook aan. Die verwijst naar de fictieve persoon in het embleem van 400 Geneeskundig Bataljon. Deze fictieve persoon heet Sam, een acroniem voor ‘Soldier & Medic‘, precies waar dit artikel over gaat. Sam werkt binnen de medische keten (chain).

De militaire verpleegkundige of arts heeft dus een bredere taak dan alleen zorg verlenen. Tenten opbouwen, het hospitaal inrichten en het weer afbreken horen bij het vak, naast uiteraard de militaire basisvaardigheden. En het geldt voor iedereen: een luitenant-kolonel bouwt gewoon mee. Haar hoge rang heeft ze omdat ze normaal werkt als medisch specialist in een ziekenhuis in Friesland. Een andere luitenant-kolonel werkt als vaatchirurg in een academisch ziekenhuis in Amsterdam. Los van de hoge rang zetten ze hun operatiekamers samen met de anderen neer.

Opblaasbare tenten als basis

Het neerzetten het veldhospitaal duurt ongeveer drie dagen, vanaf het opbouwen, het inrichten en als hospitaal functioneren.

Om een indruk te krijgen van de grootte: het hospitaal bestaat uit ongeveer 60 tenten en een aantal containers. De meeste tenten zijn POON-tenten, daarnaast staan er enkele containers en de vertrouwde boogtenten. Het hospitaal heeft onder andere:

  • Een centrale gang
  • Sterilisatieruimtes (STERI)
  • Een operatiezaal (SURGICAL)
  • Een intensive care unit (ICU)
  • Spoedeisende hulp (EA)
  • Hospitaalmanagement en administratie (HM)
  • Opslagruimtes (OPSLAG en BEVO GNK)
  • Een apotheek (PHARM)
  • Laboratoria en een bloedbank (LAB)
  • Een radiologieafdeling (RAD)
  • Een wachtkamer en huisartsenpost (PHC)
  • Twee verpleegzalen (WARD)
  • De commandopost (C4I, Command, Control, Communications, Computers and Intelligence)

Plattegrond Role 2E veldhospitaal oefening SAM CHAIN ’26

Opbouwen dag 2 (zaterdag)

Op vrijdag 13 november begint het bouwen en de militairen zetten een aantal tenten neer. Het zijn er zoveel dat de opbouw ook op dag 2, waarmee deze reportage begint, nog in volle gang is. Wat komt daar allemaal bij kijken en wat zijn de verschillende activiteiten?

Opzetten tenten

De bouw begint met de grondplaten, waarop de militairen de tent uitrollen en openklappen. Een pomp blaast de tent op. Zolang de binnenbekleding ontbreekt zijn de luchtkamers van de tent goed zichtbaar.

Stormframe voor de stevigheid

Elke opgeblazen tent gaat met een rits aan de vorige vast. Aan de buitenkant monteren de bouwers daarna het stormframe. Dat verankert de tenten aan de grond en beschermt ze tegen harde wind. Raakt een tent lek en loopt hij leeg, dan zorgt het frame ervoor dat de tent blijft staan.

Het neerzetten van het frame is een nauwkeurige klus. Een touw gaat door de lussen van de tent, terwijl de bouwers aan de andere kant de framedelen aanvoeren. De koppelingen en een kabel die binnen het frame loopt en strak wordt aangetrokken, geven het frame zijn stevigheid.

Tentafwerking, klimaat en stroom

Aan de binnenkant krijgen de tenten een bekleding van lichtgroene doeken.

Op een aantal plaatsen komen klimaatsystemen: warmtepompen met een binnen- en een buitenunit, die zowel koelen als verwarmen. De binnenunits wegen ruim 100 kilogram, waardoor het plaatsen een teamactiviteit is.

Als laatste leggen de technische troepen van de eenheid zelf de stroomkabels aan. Tijdens de opbouw rijden er nog voertuigen als heftrucks over het platform, waardoor de technici bij de kabels extra voorzichtig te werk gaan. Ze hebben hun eigen Toolset mee, de Scania Gryphus met werkplaatscontainer, een plek trouwens met een goede kachel en vers gezette koffie. Voor het takelen is er een YBZ-3300. De technici beheren ook de nieuwe generatoren.

Nieuw is het gebruik van accu’s, die zorgen voor een constante stroomvoorziening op de locatie. De generatoren laden de accu’s op en hoeven daardoor nog maar een beperkte tijd per dag te draaien. In het hospitaal is het hierdoor een stuk stiller. En dat maakt het makkelijker om bijvoorbeeld drones te horen.

Logistieke operatie

Omdat Defensie niet altijd genoeg eigen voertuigen heeft, vertrouwt men ook bij SAM CHAIN op civiele transportbedrijven. Hun opleggers brengen, naast de Scania’s, al het materieel dat nodig is. Uiteraard zijn er ook verschillende soorten heftrucks en andere voertuigen aanwezig. Medisch personeel manoeuvreert behendig met een heftruck.

Tijdens de opbouw staat het terrein vol met vrachtauto’s, containers, pallets en kratten.

Eten en drinken

In het weekend verwent de leiding de militairen: al hun eten komt uit de keuken. De eetzaal-boogtent komt pas op zondag dus het spatbord van een aanhanger is een prima ondergrond voor de borden.

Opbouwen dag 3 (maandag)

Op dag drie is er veel veranderd. De POON-tenten van het veldhospitaal staan en de meeste werkcontainers staan op hun plek. Het weer is omgeslagen van zonnig naar regen.

Boogtent

Het opbouwen van de eetzaal-boogtent is nu aan de beurt.

Inrichten van het hospitaal

Zodra de tenten staan, plaatsen de militairen de medische apparatuur en richten ze het geheel zo in dat het als ziekenhuis werkt. De zwaarste apparatuur staat al in de operatiekamer.

De sterilisatieruimtes zijn al operationeel: de apparatuur draait om zichzelf te ontsmetten.

De militairen maken de rest de komende uren af.

Opbouwen dag 4 (dinsdag)

Het opbouwen zou toch drie dagen duren? Dat klopt. Op dag 4 is nagenoeg alles ingericht en operationeel. De militairen leggen de laatste hand aan wat kleine klusjes.

De brancards staan klaar in de gang, de bloedbank is gevuld. Op veel plekken testen de militairen de apparatuur en bereiden ze zich voor op het ‘echte werk’. De militairen zijn vandaag overgegaan van hospitaalbouwer naar medisch personeel.

Eerder open dan gepland

Op woensdag zou het veldhospitaal pas opengaan en de eerste patiënten krijgen. Voor de militairen staan er onverwacht gevulde ziekenauto’s voor de poort. De regenbuien zijn overgegaan in hoosbuien.

De eenheid schakelt snel: zodra er patiënten zijn, gaat het hospitaal open. Iedereen neemt zijn positie in en het veldhospitaal begint te draaien. Om te beginnen bij de poort waar de ontvangst van de ziekenauto’s is. Daarna bij de trauma-ingang waar de patiënt aan het hospitaal wordt overgedragen. Inclusief een mondelinge toelichting vanuit de ziekenauto: wie ligt er in de ziekenauto, wat is er aan de hand en wat is er al gedaan?

De patiënt heeft meerdere scherven in het lichaam. Een operatie is noodzakelijk.

Vervolg

Het Role 2 Enhanced veldhospitaal is open. De oefening SAM CHAIN is al vier dagen bezig! Tot en met 28 november komen er in Soesterberg meer gewonden. Daarover gaat de volgende reportage.

Bezoek aan het hospitaal

Bezoekers van het NMM kunnen het veldhospitaal van dinsdag 17 tot en met zaterdag 28 november onder begeleiding bekijken. Van 17 tot en met 20 november en op 24 en 25 november begint de rondleiding om 13.30 uur, en inschrijven kan bij de toegangspoortjes van het museum. Het hospitaal is bovendien open van 13.30 tot 17.00 uur op zaterdag 21 en zondag 22 november en op zaterdag 28 november. Museumbezoekers kunnen niet terecht op 26, 27 en 29 november.

Het bezoek is inbegrepen bij een geldig museumticket, maar fotograferen in het veldhospitaal is niet toegestaan. Het museum waarschuwt bovendien dat de oefengewonden levensecht en schokkend kunnen zijn, ook voor kinderen. Voor de meest actuele informatie kijk je op de themapagina van het NMM.


De gezichten op de foto’s zijn met verschillende technieken (waaronder AI) onherkenbaar gemaakt.