Van Smartshooter tot Patriot: het arsenaal van DGLC

Defensie gaat de luchtverdediging versterken met nieuwe wapensystemen. Maar wat heeft het Defensie Grondgebonden Luchtverdedigingscommando (DGLC) nu in het arsenaal? En wat komt er over een paar jaar? Een overzicht.

Veranderd denken

Voordat we kijken naar de wapensystemen, is het goed te kijken naar de laatste 40 jaar. Want het is geen geheim: “We schieten serieus tekort met de luchtverdediging. De schaarste wordt gezien als één van de kwetsbaarheden van de NAVO”, aldus commandant DGLC, kolonel Jos Kuijpers. “Er is een hoop veranderd in de wereld. Bij mijn aantreden in 2020 was de heersende gedachte over luchtverdediging: waarom hebben we deze kostbare capaciteit nog binnen de landmacht? Nu Oekraïne wordt bestookt met luchtaanvallen, er onrust is in Jemen en Israël onlangs werd aangevallen met meer dan 300 drones en raketten, is duidelijk hoe groot het belang van luchtverdediging is. We moeten ons land, dat van onze bondgenoten en alle kritieke infrastructuur kunnen beschermen.”

Zijn boodschap komt overeen met het nieuws van begin dit jaar. Experts zeiden tegen de NOS dat Luchtafweer topprioriteit is. En toch blijft het, ook bij recente budgetverhogingen, een ondergeschoven kind. De bezuinigingsdoelstellingen van de laatste decennia zijn gehaald. En bij Defensie-hoofdtaak 2, het bevorderen van de internationale rechtsorde, was zelden luchtverdediging noodzakelijk.

Hoofdtaak 1

Op dit moment ligt de nadruk weer bij hoofdtaak 1, het beschermen van het eigen grondgebied en dat van bondgenoten. We investeren fors in de luchtverdediging met onder andere het oprichten van de 12 Luchtverdedigingsbatterij en een nieuwe Patriot Fire Unit. Kolonel Kuijpers: “Heel de wereld koopt nu luchtverdedigingssystemen. Wij zijn niet de enige.”

Gelaagde luchtverdediging

Vroeger was luchtverdediging relatief overzichtelijk met systemen als de Leopard PRTL (korte afstand), Hawk-raketten (middellange afstand) en Nike Hercules (lange afstand). Deze vormden een gelaagde verdediging tegen vooral Russische dreigingen tijdens de Koude Oorlog.

Tegenwoordig is de dreiging complexer met ballistische raketten, kruisvluchtwapens, vliegtuigen, helikopters en talloze soorten drones. Vooral kleine drones spelen een hoofdrol in moderne oorlogsvoering, zoals te zien in Oekraïne. Het DGLC gebruikt diverse ‘schietende’ wapensystemen, maar ook stoorzenders en waarnemingssystemen zoals de Multi Mission Radar. Succesvolle luchtverdediging vereist integratie van al deze systemen, bekend als Integrated Air and Missile Defense.

Colt met Smartshooter

Hoe raak je met je persoonlijk wapen een kleine drone? Met het standaard richtmiddel is dat nagenoeg ondoenlijk. Het Smartshooter-richtmiddel geeft de oplossing. Het systeem werkt op een iets aangepast geweer. Als richtmiddel is er de Smartshooter samen met een laser-afstandsmeter. En de handgreep van de Colt is vervangen door die van Smartshooter.

Zodra de schutter een drone ziet in het richtmiddel dan drukt hij op de knop op het wapen. De elektronica berekent vervolgens, terwijl de schutter op de drone richt, wanneer het wapen precies op de drone gericht is. Tijdens dat richten drukt de schutter op de trekker en het mechanisme in de handgreep geeft de trekker vrij wanneer het schot eruit mag. De Smartshooter is effectief tot 200 meter.

Stinger

De Stinger is een draagbare infraroodgeleide luchtdoelraket. Dit luchtverdedigingswapen beschermt grondobjecten en –troepen tegen vliegtuigen en helikopters op de korte afstand van 0,5 tot 5 kilometer. Het wapen wordt door de schutter vanaf de schouder afgevuurd.
Het wapen op de foto is de trainingsvariant en is te herkennen door het bedieningspaneel (van de instructeur) achterop het wapen.

Fennek SWP

De Fennek SWP (Stinger Weapon Platform) is de luchtverdedigingsversie van het Fennek verkenningsvoertuig. De vier Stinger-raketten staan op het voertuig. De bemanning bestaat uit drie personen en kan volledig onder het pantser het systeem bedienen. Of met de Stinger ‘in de hand’ los van het voertuig opereren vanuit een verscholen positie zoals hierboven is te zien.

NASAMS

Het NASAMS-systeem is voor de luchtverdediging op de middellange afstand. Het Norwegian Advanced Surface-to-Air Missile System gebruikt hiervoor dezelfde rakketten als de luchtmacht, namelijk de AIM-120 AMRAAM.
De NASAMS vormt samen met de Stingers het Army Ground Based Air Defence System (AGBADS). Naast de raketten heeft AGBADS ook een tweetal radarsystemen (MPQ-64M2 Sentinel en de TRML-radar op MAN-onderstel) ter beschikking.

Patriot

De MIM-104 Patriot is het grootste luchtverdedigingssysteem in het arsenaal van het DGLC. Bedoeld voor een hoogte van ongeveer 20 kilometer en een afstand van 60 kilometer. Het wapensysteem kan helikopters, bemande en onbemande vliegtuigen, ballistische raketten en kruisraketten uitschakelen. En het systeem kan meerdere doelen tegelijk volgen en aanvallen. 

Binnenkort nieuw in het arsenaal: NOMADS en Skyranger

Over een paar jaar krijgt Defensie de beschikking over het nieuwe luchtverdedigingssysteem voor de kortere afstand, de NOMADS – het National Manoeuvre Air Defence System. Het systeem staat op een rupsonderstel en heeft een eigen radarsysteem. De hoofdbewapening bestaat uit een aantal AIM-9X Sidewinder raketten.

Als geschut voor de korte afstand komt er het Skyranger 30 millimeter kanon. Ook dit systeem staat op een rupsonderstel.