Martin BosNieuws

Veranderen door de oorlog in Oekraïne (VSS 2023)

De (militaire) wereld om ons heen verandert voortdurend en steeds sneller. Om de ontwikkelingen te blijven volgen organiseert de stichting Artillery Business Club met het Vuursteun Commando een tweejaarlijks Vuursteun Symposium (VSS) op de Legerplaats bij Oldebroek en het Artillerie Schietkamp. In twee artikelen gaan we in op dit bijzondere symposium. We beginnen in dit artikel met de veranderingen in de moderne oorlog die ingegeven wordt door de strijd in Oekraïne. In deel 2 presenteren we de industrie rond het vuursteun-thema en laten we zien hoe ze bijdragen aan de veranderingen.

Thema: Fire Support in contemporary warfighting

Het is anderhalf jaar geleden dat de oorlog in Oekraïne uitbrak. En we kunnen zeggen dat we ons hierdoor opnieuw op een keerpunt in de geschiedenis van de oorlogsvoering bevinden. We leren veel van de manier waarop er in Oekraïne gevochten wordt. En er wordt nagedacht over wat het betekent voor onze huidige krijgsmacht of bijvoorbeeld de NAVO. De eerste conclusie is dat er verandering nodig is en dat deze snel moet komen. We moeten in beweging komen. De huidige oorlog heeft de manier van oorlogsvoering ingrijpend veranderd.

Het is ruim dertig jaar geleden dat de Koude Oorlog stopte. In Nederland hebben we ons gestort op vredesoperaties in allerlei uithoeken van de wereld. Want een grootschalige oorlog zou er niet meer komen… Een hele generatie is opgegroeid met deze gedachte. En het betekende dat ons leger inkromp. De dienstplicht (opkomstplicht) werd afgeschaft, de mobilisatiecomplexen opgeheven, tanks uitgefaseerd en de 2% NAVO-norm bestond alleen nog maar op papier.

Wat betekenen deze veranderingen voor de vuursteun, voor de artillerie. Hoe kan dit wapen in de toekomst succesvol blijven en welke rol heeft vuursteun dan in de toekomst? Het is het thema van het Vuursteun Symposium 2023: Fire Support in contemporary warfighting (Vuursteun in de hedendaagse oorlog). Driehonderd militairen met vaak een relatie met het vuursteun-werkveld denken een dag lang over het thema na en laten zich inspireren door verschillende sprekers en de industrie. Zie hiervoor ook de website van de VSS-organisatie.

Een keerpunt in moderne oorlogsvoering

Op 24 februari 2022 viel Rusland Oekraïne opnieuw1 binnen en dacht men in een aantal dagen of weken het gehele land te veroveren. Nu anderhalf jaar later probeert Oekraïne de Russen te verdrijven uit de bezette gebieden. De NAVO en andere strijdkrachten ondersteunen het Oekraïense leger met materieel, munitie en kennis. Tegelijkertijd volgt ieder de oorlog op de voet en we zien dat oorlog zijn lelijke gezicht niet heeft verloren. Het betekent ook dat we ons nu weer realiseren dat een ouderwetse oorlog nog steeds tot de mogelijkheden behoort en dat we ons daarop moeten voorbereiden. Het is een harde realiteit die we onder ogen moeten zien. De wereld is niet zo vreedzaam als we lange tijd mochten hopen. Voor sommigen een harde landing.

Op het Vuursteun Symposium 2023 presenteert de Commandant Landstrijdkrachten luitenant-generaal Martin Wijnen zijn visie op de nieuwe werkelijkheid. Hij noemt de huidige tijd een keerpunt in de geschiedenis. Oftewel een Zeitenwende2 (ommezwaai in de geschiedenis) zoals zijn Duitse collega’s hem recent zeiden. De visie van generaal Wijnen leggen we hieronder uit. Niet woordelijk maar vrij vertaald. En we houden het praktisch met een aantal opsommingen.

Maar eerst: wat er niet verandert

We (zowel Nederland als onze NAVO-partners) moeten gaan veranderen in de manier van oorlog voeren. Voordat we daar dieper op ingaan, moeten we ook kijken naar wat niet veranderd.

  1. Oorlog blijft een inspanning van mensen.
    Hoewel technologie evolueert, blijft oorlog een zaak van de mensen die moeten strijden.
  2. Oorlog blijft onvoorspelbaar.
    We moeten leren van het verleden en ons voorbereiden op onverwachte ontwikkelingen. Zelfs teruggrijpen op loopgravenoorlogvoering als dat nodig is. Wie had er gedacht dat we op het oefenterrein in Oirschot in 2023 een loopgravenstelsel zouden bouwen?
  3. Het nabij-gevecht is onvermijdelijk.
    Directe confrontatie op het slagveld blijft een cruciaal element in het gevecht.
  4. We blijven gebonden aan het Oorlogsrecht bij gewapende conflicten.
    Onze Westerse waarden, normen en ethiek moeten behouden blijven, zelfs in tijden van oorlog en met partijen die er geen boodschap aan hebben.
  5. Combined Forces (verbonden wapens) en Joint Warfare (gezamenlijk optreden) gelden nog steeds.
    Deze uitgedachte principes uit onze doctrines blijven relevant maar moeten worden aangepast aan nieuwe omstandigheden.

Vijf echte veranderingen

Hoe verandert de oorlog in Oekraïne ons denken en onze praktijk van oorlog voeren? Ook hier zijn er vijf punten te onderscheiden, vijf echte veranderingen.

  1. De wereld is gevaarlijker geworden.
    Onze strategische situatie is drastisch veranderd, en we moeten ons bewust zijn van de nieuwe dreigingen. Zowel dichtbij als verder weg.
  2. Tactisch gezien zijn we voortdurend onder observatie.
    Sensoren zijn overal en zorgen voor transparantie op het slagveld. Het adagium is:
    • Als je niet hoeft, er niet zijn;
    • Als je er bent, niet gezien worden;
    • Als je gezien wordt, niet worden aangevallen;
    • Als je wordt aangevallen, niet worden geraakt;
    • Als je wordt geraakt, niet worden gedood.
  3. De balans tussen verdediging en aanval is veranderd.
    De verdediging is nu relatief sterker geworden dan de aanval. Komt dat door onze wapensystemen of de condities op het slagveld? Of doordat manoeuvre op bataljonsniveau en hoger nog grotendeels gebaseerd is op de oude Oostblok-doctrines?
  4. De heropleving van vuurkracht boven manoeuvre.
    Gecombineerde oorlogvoering wordt weer van cruciaal belang. Zonder artillerie is een strijd gedoemd te mislukken.
  5. Alles wat we doen is door AI mogelijk gemaakt.
    Kunstmatige intelligentie versnelt het proces van oorlogsvoering. We moeten vechten met de snelheid van machines, sneller dan de mens kan en daar moeten we ons op aanpassen. Vanuit onze waarden en normen en vanuit het Oorlogsrecht blijft de mens betrokken in de besluitvorming.

De gevolgen van al deze veranderingen zijn aanzienlijk. Zo moeten hoofdkwartieren of commandoposten op het slagveld kleiner en wendbaarder zijn. Maximaal 15 minuten kan je nog bij elkaar komen wanneer je niet blootgesteld wilt worden aan vijandelijk vuur. De gevolgen raken ook de logistieke eenheden. Naast de strijd aan het front wordt nu ook (meer dan vroeger) de bevoorrading en het transport aangevallen. Hoe dit beter te beschermen? En bij dit alles moet de slagkracht, de lethality, vergroot worden. We hebben meer vuurkracht nodig om niet alleen te overleven, maar ook om te winnen.

Forse uitdagingen

De gevolgen van de veranderingen in oorlogvoering zijn fors. Het stelt de krijgsmachten voor een aantal forse uitdagingen die wij vertalen in vragen die beantwoord moeten worden. Om er een paar te noemen:

  1. Hoe verminderen we de omvang en kwetsbaarheid van onze eenheden?
    De commandocentra moeten kleiner en sneller. Maar we denken ook meteen aan de gehele logistiek, van depot-, bevoorrading- en transporteenheden? Verminder de elektronische zichtbaarheid.
  2. Hoe vergroten we de slagkracht en overlevingskansen van onze (lichte) eenheden?
    Brigades moeten meer slagkracht krijgen, gevechten daadwerkelijk kunnen winnen.
  3. Hoe integreren we mens en machine?
    Waarbij we onze elektronische zichtbaarheid (en dus de kans op een aanval) beperken.
  4. Hoe creëren we een data-gedreven organisatie met controle over gegevens en besluitvorming?
    Via de sensoren krijgen we veel informatie. Is de informatie juist? Nemen we de juiste besluiten?
  5. Artillerie is essentieel en daarom investeren we. Maar wat te doen met luchtsteun (Close Air Support)?
    Of juist het ontbreken van luchtsteun in de strijd? Hoe moeten we omgaan met een mogelijk munitiegebrek?

Er is nog veel werk te verzetten. In het beantwoorden van de hierboven genoemde vragen maar ook in het invullen van de randvoorwaarden om succesvol te blijven zijn.

  1. Financiële middelen moeten worden omgezet in middelen en toepassingen.
  2. De steun van de industrie is nodig, meer personeel is nodig3 en we hebben reservisten nodig.
  3. Samenwerking met Duitsland en andere NAVO-partners is van groot belang.
  4. Modernisering en de versnelling hiervan is cruciaal.
    We moeten een compact, compleet en competitief leger zijn. De modernisering moet ook onderwerp zijn op de werkvloer en niet alleen van bovenaf komen.
  5. Onderschat de kracht niet die we al hebben.
    We zijn bekwaam maar moeten ons blijven ontwikkelen.
  6. De NAVO is een zeer sterke alliantie.
    We moeten blijven vertrouwen op de kracht van de NAVO.
  7. Continue verbetering: We moeten voortdurend streven naar verbetering voordat onze mogelijke tegenstanders zich aanpassen aan de nieuwe manier van oorlogsvoering in Oekraïne.

Samenvattend

De Zeitenwende is er. We moeten ons aanpassen aan de veranderende realiteit van oorlogsvoering om onze veiligheid en vrijheid te behouden. Het is een uitdaging om de veranderingen met succes door te gaan voeren.

Gelukkig gaat Nederland voldoen aan de 2% NAVO-norm, iets dat we sinds 1993 niet meer deden4. Dit betekent dat er nieuwe investeringen gedaan kunnen worden in mensen en materieel. Vooral de investering in de mens blijft belangrijk want hij of zij blijft allesbepalend in het succes.

We realiseren ons dat de techniek een grotere rol speelt dan ooit tevoren. Elektronica en bijvoorbeeld drones zijn heel betaalbaar geworden en gemakkelijk te gebruiken. De nieuwe technieken worden daardoor zeer ruim in de strijd ingezet. Onze krijgsmacht en die van onze NAVO-partners moeten daar terdege rekening mee houden. Ook in het zelf invoeren van al deze nieuwe technieken.

We hebben nu een sterke krijgsmacht en de NAVO is een sterke alliantie, de sterkste militaire alliantie van de wereld. Zowel met opleidings-inzet als in het vermogen van het militaire industriële complex zijn we in staat om Oekraïne te helpen. Zolang we ons bewust blijven van onze zwakkere punten en bereid zijn om continu te verbeteren, dan blijft dit ook zo.

De verandering is nu. En de verandering is straks. Het gaat snel en het vraagt veel om te blijven verbeteren5. Met extra budgetten die zorgen voor meer mensen en middelen is er het vertrouwen dat dit ook zeker gaat lukken. We hebben nu de tijd om ons voor te bereiden op de toekomst van de oorlogsvoering, want oorlog zal deel uit blijven maken van ons bestaan. Het is een uitdaging die we niet kunnen of mogen negeren. Het is van vitaal belang voor de veiligheid en stabiliteit in de (Westerse) wereld. We moeten ons hoe dan ook voorbereiden op een volgende oorlog.

Het Vuursteun Symposium

Hierboven schetsen we het keerpunt in de moderne oorlogvoering zoals deze voor onze gehele krijgsmacht geldt. Wat betekent het voor vuursteun? Een onderwerp dat natuurlijk speelt op het Vuursteun Symposium 2023 (VSS 2023). Er zijn een aantal vragen die samenhangen met de Zeitenwende. Zoals:

  1. Is de centrale rol van artillerie in landoperaties gerechtvaardigd?
  2. Wat te doen met munitie voor de lange afstand / het diepe gevecht zoals de ATACMS?
  3. Wat te doen met de loitering ammunition?
  4. Wat te doen aan het enorme munitiegebruik? Kan onze industrie (in USA én juist ook in Europa) de productie van de munitie aan?

Op de eerste en de tweede vraag is het makkelijk een antwoord te geven. Ja, de rol van vuursteun in de meest brede zin is volledig gerechtvaardigd. Het blijkt ook uit de aanschaf van nieuwe middelen6 rond vuursteun. Er lopen programma’s voor de aanschaf van 20 nieuwe 120mm mortieren, voor het plaatsen van deze mortier op de Boxer of CV90. Een tiental PzH2000 wordt uit de opslag gehaald en ingezet. Tegelijkertijd krijgt dit systeem een aanpassing met nieuwe elektronica, airco, nachtzicht en bepantsering. En tot slot komt de raketartillerie weer terug door de levering van 20 PULS MLRS-systemen vanaf eind 2023.

Op het symposium was het voor iedere aanwezige mogelijk zich verder te verdiepen. In kennis door het aantal toespraken en in middelen door te kijken naar en te praten over de diverse producten van de industrie (zie ook deel 2 van de reportage).

Uiteraard was er een static show van het modern materieel. Met de X-300 Integrator drone van JISTARC, of de Bushmaster in de Multirole Electronic Warfare uitvoering.

Aan het einde van de dag werd er gepast afgesloten met een dankwoord en een drankje.


Deel 2: de industrie

In deel 2 over het Vuursteun Symposium 2023 lees en zie je hoe de industrie helpt met de veranderingen.

Voetnoten

  1. In februari 2014 annexeerde Rusland de Krim: Annexatie van de Krim (2014) – Wikipedia ↩︎
  2. ‘Zeitenwende’: Duits Woord van het Jaar 2022 – Duitsland Instituut
    Het woord Zeitenwende (ommezwaai in de geschiedenis) is in Duitsland uitgeroepen tot Woord van het Jaar 2022. Het begrip kreeg internationale bekendheid toen bondskanselier Olaf Scholz het eind februari 2022 in zijn toespraak gebruikte naar aanleiding van de Russische inval in Oekraïne. ↩︎
  3. Defensie wil groeien van de huidige 47.900 FTE naar 54.400 FTE militair personeel in 2026.
    In 2022 hadden we 6.540 reservisten. In 2035 moeten het er 20.000 zijn.
    Bron: CheckPoint september 2023 ↩︎
  4. 200 jaar geld voor defensie – DefensieFotografie ↩︎
  5. In het tijdschrift Carré van de Nederlandse Officieren Vereniging wordt in maart 2023 uitgebreid ingegaan op het landoptreden, de transformatie en de marsrichting. Je vindt het nummer hier: Carré nr. 2 – 2023 (nederlandseofficierenvereniging.nl). In het nummer ook een interview met ltgen Wijnen over het thema: Interview met C-LAS – Carré nr. 2 – 2023. ↩︎
  6. High On Defence: Listing Dutch Arms Acquisitions – Oryx (oryxspioenkop.com)
    Defensie Projectenoverzicht 2023 | Publicatie | Defensie.nl ↩︎